Αντιδράσεις Θέσης

Με την εξέταση των αντιδράσεων θέσης (postular reactions) ελέγχεται η ακεραιότητα της οδού της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας και της κινητικής οδού (ελέγχονται οι ΑΚΝ και ΚΚΝ). Το πλεονέκτημα της εξέτασης είναι ότι με αυτή μπορούν να διαφοροποιηθούν τα νευρολογικά από τα ορθοπεδικά προβλήματα. Οι ορθοπεδικές παθήσεις δεν επηρεάζουν τις αντιδράσεις θέσης. 

Συνήθως εξετάζονται οι δυο βασικότερες αντιδράσεις θέσης που είναι η δοκιμή επαναφοράς και η δοκιμή πλαγιοκίνησης σε ένα άκρο. Οι υπόλοιπες αντιδράσεις θέσης εξετάζονται σε ειδικές περιπτώσεις.

Στις παθήσεις των νευρομυϊκών συνάψεων και των μυών οι ΑΘ είναι φυσιολογικές υπό την προϋπόθεση ότι το ζώο έχει την ικανότητα να στηρίζει το βάρος του σώματός του. Σε περίπτωση που δεν μπορεί, πρέπει να υποβαστάζεται από τον κτηνίατρο κατά την εξέταση.

Όταν μια δοκιμή αντίδρασης θέσης απουσιάζει σε ένα άκρο σημαίνει ότι υπάρχει βλάβη, η οποία μπορεί να εντοπίζεται:

• σε κάποιο σημείο στο περιφερικό νεύρο του εξεταζόμενου άκρου ή
• στο τμήμα του ΝΜ που βρίσκεται μπροστά από το εξεταζόμενο άκρο ή
• στον εγκέφαλο.

Οι βλάβες στον πρόσθιο εγκέφαλο και το μεσεγκέφαλο προκαλούν ελλείμματα στις αντιδράσεις θέσης στα άκρα της απέναντι πλευράς από τη βλάβη, ενώ βλάβες πίσω από το μεσεγκέφαλο προκαλούν ελλείμματα στις αντιδράσεις θέσης στα άκρα που βρίσκονται στην ίδια πλευρά με τη βλάβη. Οι βλάβες στο ΝΜ προκαλούν ελλείμματα στις αντιδράσεις θέσης στην ίδια πλευρά με τη βλάβη.

Τεχνική: Το ζώο τοποθετείται σε όρθια θέση με τα τέσσερα άκρα να στηρίζονται συμμετρικά στο δάπεδο και υποβαστάζεται από το στέρνο ή την κοιλιά προκειμένου να ασκείται το ελάχιστο φορτίο στο εξεταζόμενο πρόσθιο ή οπίσθιο άκρο, αντίστοιχα. Το πέλμα του εξεταζόμενου άκρου φέρεται κατά τρόπο ώστε το άκρο να στηρίζεται στην πάνω επιφάνεια των δακτύλων. Η δοκιμή επαναλαμβάνεται τουλάχιστον 5 φορές στο κάθε άκρο.

Φυσιολογική αντίδραση: Στα φυσιολογικά ζώα το πέλμα επανέρχεται στη φυσιολογική του θέση σε λιγότερο από 1 sec. Καθυστέρηση ή αδυναμία επαναφοράς του πέλματος συνιστά παθολογικό εύρημα, που φανερώνει διαταραχή της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας ή/και των κινητικών νεύρων (ΑΚΝ ή ΚΚΝ).

Η δοκιμή αυτή, θεωρείται η περισσότερο αξιόπιστη για τον έλεγχο των ΑΘ. Γίνεται εύκολα στο σκύλο και συνιστά την καλύτερη επιλογή για τη γάτα.

Τεχνική: Το οπίσθιο μέρος του κορμού του ζώου ανυψώνεται ελαφρά με τη τοποθέτηση του ενός χεριού στην κοιλιά, ενώ με το άλλο ανυψώνεται το ένα πρόσθιο άκρο. Με το βάρος του ζώου να στηρίζεται στο απέναντι από το ανυψωμένο πρόσθιο άκρο εκτιμάται η ικανότητα της πλαγιοκίνησης προς τα έξω σε σχέση με τη μέση γραμμή του σώματος. Το φυσιολογικό ζώο μετακινείται με μικρά, αρμονικά και συντονισμένα πηδηματάκια. Όταν τα πηδηματάκια δεν εκτελούνται, είναι υπερβολικά, είναι ασυντόνιστα ή παρουσιάζουν καθυστέρηση στην έναρξη της κίνησης, αξιολογούνται ως παθολογικό εύρημα. Η δοκιμή αυτή επαναλαμβάνεται και στο πρόσθιο άκρο της απέναντι πλευράς.

Στη δοκιμή πλαγιοκίνησης για τα οπίσθια άκρα, ο κτηνίατρος στέκεται στο πλάι του ζώου και τοποθετώντας το ένα χέρι στην κάτω επιφάνεια του θώρακα  ανασηκώνει ελαφρά τα πρόσθια άκρα ώστε να μην αγγίζουν στο δάπεδο, ενώ με το άλλο χέρι ανασηκώνει το οπίσθιο άκρο, που βρίσκεται προς την πλευρά του, ωθώντας ταυτόχρονα το ζώο να πλαγιοκινηθεί (προς τα έξω σε σχέση με τη μέση γραμμή του σώματος) στο αντίθετο οπίσθιο άκρο. Με την ώθηση αυτή, το φυσιολογικό ζώο αναγκάζεται να κάνει μικρά και συντονισμένα πηδηματάκια προς τα πλάγια.  Στη συνέχεια, εξετάζεται με τον ίδιο τρόπο το οπίσθιο άκρο της αντίθετης πλευράς. Η πλαγιοκίνηση στα οπίσθια άκρα γίνεται με συντονισμένο τρόπο αλλά με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τα πρόσθια.

Στις μικρόσωμες φυλές σκύλων και τις γάτες η δοκιμή πλαγιοκίνησης μπορεί να γίνει πάνω στο εξεταστικό τραπέζι. Σε μεγαλόσωμες και γιγαντόσωμες φυλές σκύλων που λόγω του βάρους είναι δύσκολο να ανασηκωθούν ανασηκώνεται μόνο το αντίθετο από το εξεταζόμενο άκρο και όχι και τα 3 άκρα.

Φυσιολογική αντίδραση:   Στα φυσιολογικά ζώα, τα πηδηματάκια στο εξεταζόμενο άκρο είναι μικρά και συντονισμένα, προκειμένου το σώμα να αλλάξει θέση. Η τυχόν ασυμμετρία μεταξύ των εξεταζομένων άκρων, που διαπιστώνεται εύκολα, προσανατολίζει στη εντόπιση της βλάβης προς τα δεξιά ή τα αριστερά της μέσης γραμμής του σώματος. Σε ορθοπεδικές παθήσεις με πόνο και αδυναμία στήριξης, η δοκιμή στο προσβεβλημένο άκρο γίνεται υπό την προϋπόθεση ότι υποβαστάζεται επαρκώς το βάρος του σώματος.

Τεχνική :  Το ζώο υποβαστάζεται από την κοιλιά και ανασηκώνονται λίγο τα οπίσθια άκρα, ώστε να μετατοπισθεί όλο το βάρος στα πρόσθια.  Στη συνέχεια ωθείται με τρόπο που να αναγκαστεί να βαδίσει προς τα μπροστά με τα πρόσθια άκρα.

Φυσιολογική αντίδραση: Ένα φυσιολογικό ζώο βαδίζει προς τα μπροστά με συντονισμένα βήματα. Όταν η μετακίνηση στα πρόσθια άκρα είναι φυσιολογική, η δοκιμή επαναλαμβάνεται με την ανύψωση της κεφαλής και του αυχένα. Στην θέση αυτή, εμποδίζεται η οπτική επανόρθωση, με αποτέλεσμα το βάδισμα του ζώου να εξαρτάται μόνον από την ιδιοδεκτική αισθητικότητα, η ελαφρά διαταραχή της οποίας, μπορεί να προκαλέσει έλλειμμα στη μετακίνηση του ζώου (π.χ. σύρσιμο νυχιών, χιασμό των άκρων).

Τεχνική: Το ζώο ανυψώνεται και συγκρατείται από τις μασχάλες σε κατακόρυφη σχεδόν θέση. Στη συνέχεια, φέρεται με αργή κίνηση προς το δάπεδο. Τη στιγμή που τα οπίσθια άκρα πλησιάζουν στο δάπεδο, εκτείνονται ελαφρώς και όταν τα πέλματα αγγίξουν σε αυτό εκτείνονται περισσότερο, για να ακολουθήσουν μικρά συντονισμένα βήματα προς τα πίσω, μέχρι να εξασφαλισθεί η στήριξη.

Εκτίμηση: Η υπερέκταση και οπισθοδρόμηση στα οπίσθια άκρα αποτελεί αιθουσαία αντίδραση και ενδέχεται να απουσιάζει ή να μην είναι συντονισμένη όταν η βλάβη εντοπίζεται στο αιθουσαίο σύστημα (κεντρικό ή περιφερικό).

Εκτελείται σπάνια στη πράξη και μόνο σε μεγαλόσωμες ή γιγαντόσωμες φυλές σκύλων που είναι δύσκολο να υποβασταχτούν για τη δοκιμή της πλαγιοκίνησης σε ένα άκρο.

Τεχνική: Ο εξεταστής στέκεται από τη μια πλευρά του ζώου και σηκώνει το πρόσθιο και οπίσθιο άκρο. Στη συνέχεια ωθεί το ζώο ώστε να αναγκαστεί να μετακινηθεί μακριά του.

Φυσιολογική αντίδραση: Το ζώο πρέπει να είναι ικανό αφενός μεν να στέκεται στα δυο άκρα (hemistand) και αφετέρου δε να κάνει συντονισμένα μικρά πλάγια βήματα (hemiwalk).

Η δοκιμή επαφής γίνεται σε γάτες και μικρόσωμες φυλές σκύλων και διακρίνεται στη δοκιμή επαφής χωρίς τη κάλυψη των οφθαλμών (visual placing) και με την κάλυψη των οφθαλμών (tactile placing). Θεωρώ αυτές τις δοκιμές απρόβλεπτες και αναξιόπιστες διότι πολλά φυσιολογικά ζώα δεν τοποθετούν τα άκρα τους όπως θα έπρεπε στο εξεταστικό τραπέζι.

Τεχνική:

Δοκιμή επαφής με τη κάλυψη των οφθαλμών. Ο κτηνίατρος συγκρατεί το ζώο από το σώμα του τοποθετώντας το ένα του χέρι στο στέρνο του ζώου. Ταυτόχρονα με την παλάμη του άλλου χεριού καλύπτονται οι οφθαλμοί του ζώου. Το ζώο προσεγγίζεται με αργή κίνηση στο χείλος του τραπεζιού μέχρι την επαφή των πρόσθιων άκρων στο ύψος του καρπού με την άκρη του τραπεζιού.

Η δοκιμή επαφή χωρίς την κάλυψη των οφθαλμών γίνεται κατά τον ίδιο τρόπο αλλά οι οφθαλμοί δεν καλύπτονται και η δοκιμασία σταματά πριν την επαφή των καρπών με την άκρη του τραπεζιού.

Φυσιολογική αντίδραση: Στο φυσιολογικό ζώο η άμεση αντίδραση είναι η τοποθέτηση των άκρων με γρήγορη κίνηση επάνω στο τραπέζι κατά τρόπο που να υποστηρίζεται το βάρος του σώματος.

Όταν η δοκιμή επαφής με καλυμμένους τους οφθαλμούς απουσιάζει, τότε η βλάβη  εντοπίζεται στην οδό της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας (δεν αισθάνεται το τραπέζι για να ακουμπήσει στη συνέχεια το πόδι του σε αυτό).

Όταν η δοκιμή επαφής με ακάλυπτους τους οφθαλμούς απουσιάζει, τότε η βλάβη  εντοπίζεται στην οπτική οδό (δεν βλέπει για να ακουμπήσει το πόδι στο τραπέζι).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !