Συμπληρωματικές Εξετάσεις

Τεχνική: Το δέρμα του ζώου «τσιμπιέται» ελαφρά με αιμοστατική λαβίδα εκατέρωθεν των ακανθωδών αποφύσεων των σπονδύλων και σε απόσταση 2 εκατοστά από αυτές. Θεωρητικά το τσίμπημα του δέρματος αρχίζει από τον 5^ο οσφυϊκό σπόνδυλο και φθάνει μέχρι τον 2^ο θωρακικό σπόνδυλο.

Στην πράξη, το «τσίμπημα» με την αιμοστατική λαβίδα γίνεται στο ύψος του 6^ου οσφυϊκού σπονδύλου και εφόσον προκληθεί κυματισμός του δέρματος της ράχης και από τις δυο πλευρές, θεωρείται ότι το αντανακλαστικό είναι φυσιολογικό και δεν χρειάζεται να συνεχιστεί το «τσίμπημα» πιο μπροστά. Σε αντίθετη περίπτωση, το «τσίμπημα» συνεχίζεται προς τα εμπρός, ανά διάστημα 4-5 cm, μέχρι τον 2^ο θωρακικό σπόνδυλο και σημειώνεται το σημείο στο οποίο θα διακοπεί ο κυματισμός του δέρματος.

Φυσιολογική αντίδραση : Τα φυσιολογικά ζώα, με το τσίμπημα της λαβίδας, αντιδρούν με τη σύσπαση του δερματικού θωρακοκοιλιακού μυός, που διακρίνεται ως κυματισμός του δέρματος και από τις δυο πλευρές της ράχης.

Αισθητική (κεντρομόλος) οδός: νωτιαία νεύρα από το νευροτόμιο Ο7 έως το Θ1

Κινητική (φυγόκεντρος) οδός : πλάγιο θωρακικό νεύρο (αναδύεται από τα νευροτόμια Α8-Θ1)

Αντανακλαστικό τόξο

Οι αισθητικές ίνες από τους αισθητικούς υποδοχείς του δέρματος έχοντας πορεία προς τα εμπρός εισέρχονται στον νωτιαίο μυελό από το νευροτόμιο Ο7 έως το νευροτόμιο Θ1 και συνάπτονται με μακρούς ενδιάμεσους νευρώνες, οι οποίοι ανέρχονται τον ΝΜ αμφοτερόπλευρα.

Στο επίπεδο των νευροτομίων Α8–Θ1 οι μακροί ενδιάμεσοι νευρώνες συνάπτονται με το πλάγιο θωρακικό νεύρο στα κάτω κέρατα της φαιάς ουσίας του ΝΜ. Το πλάγιο θωρακικό νεύρο πορεύεται μαζί με το βραχιόνιο πλέγμα και νευρώνει το δερματικό θωρακοκοιλιακό μυ η διέγερση του οποίου προκαλεί τον κυματισμό του δέρματος.

Η βλάβη σε οποιοδήποτε σημείο του αντανακλαστικού τόξου, μπορεί να μειώσει η να καταργήσει τη σύσπαση του δερματικού θωρακοκοιλιακού μυός με συνέπεια την απουσία κυματισμού του δέρματος.

Σημειώσεις

• Σε περίπτωση βλάβης του ΝΜ, το αντανακλαστικό διακόπτεται όταν το δέρμα τσιμπιέται 2-3 σπονδυλικά σώματα πίσω από τη βλάβη. Στο τσίμπημα του δέρματος πιο μπροστά από το σημείο της βλάβης ο κυματισμός του δέρματος δε διακόπτεται.Ωστόσο, μία προοπτική μελέτη που αξιολόγησε το δερματομυϊκό αντανακλαστικό σε 41 σκύλους με παθολογία του νωτιαίου μυελού κατέδειξε ότι το επίπεδο διακοπής (cutoff) εντοπιζόταν από 0 έως 4 σπονδυλικά σώματα πίσω από τη βλάβη (Gutierrez-Quintana et al., J Small Anim Pract, 2012). Στην εν λόγω μελέτη, το 48,5% των ζώων εμφάνισαν επίπεδο διακοπής 2–3 σπονδυλικά σώματα πίσω από τη κύρια εντόπιση της βλάβης στο ΝΜ.
• Με την εξέταση του δερματομυϊκού αντανακλαστικού μπορεί να εντοπισθεί με ακρίβεια μια βλάβη στο ΝΜ, στο διάστημα μεταξύ των Θ3-Ο3 νευροτομίων.
• Η απουσία του δερματομυϊκού αντανακλαστικού από τη μια πλευρά της σπονδυλικής στήλης προσδιορίζει την πλευρά της βλάβης στο ΝΜ εφόσον πρόκειται για μυελοπάθεια. Όταν απουσιάζει το δερματομυϊκό αντανακλαστικό από τη μία πλευρά της ΣΣ, σε ζώο που παρουσιάζει χωλότητα ή αδυναμία του πρόσθιου άκρου, πρέπει να σημειωθεί ότι η βλάβη μπορεί να εντοπίζεται στο νωτιαίο μυελό στην περιοχή των νευροτομίων Α8–Θ1 από τη ίδια πλευρά με τη χωλότητα ή στο πλάγιο θωρακικό νεύρο ή στο βραχιόνιο πλέγμα (π.χ. απόσπαση ή νεόπλασμα του βραχιονίου πλέγματος) από τη ίδια πλευρά.
• Επισημαίνεται ότι σε ζώα χωρίς νευρολογικές διαταραχές, η απουσία του δερματομυϊκού αντανακλαστικού στερείται κλινικής σημασίας. 
• Σε ταυτόχρονη βλάβη της θωρακοσφυϊκής (Θ3-Ο3 νευροτόμια) και της οσφυοϊερής μοίρας (Ο4-Ι3 νευροτόμια) του ΝΜ (πολυεστιακή μυελοπάθεια), κυριαρχεί η συμπτωματολογία από τους ΚΚΝ, με αποτέλεσμα την εκδήλωση χαλαρής παραπάρεσης/παραπληγίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η διαπίστωση της συνυπάρχουσας βλάβης στη θωρακοσφυϊκή μοίρα του ΝΜ μπορεί να γίνει με το δερματομυϊκό αντανακλαστικό.

Ο μυϊκός τόνος εκτιμάται με την αντίσταση που αισθάνεται ο εξεταστής ωθώντας τα άκρα προς το σώμα (λυγίζοντάς τα) κατά την εκτέλεση του αντανακλαστικού της κάμψης. 

Η μείωση του μυϊκού τόνου φανερώνει βλάβη των ΚΚΝ (αυχενικό ή οσφυϊκό όγκωμα) ή του περιφερικού νευρικού συστήματος (περιφερικά νεύρα, νευρομυϊκές συνάψεις, μύες).

Η αύξηση του μυϊκού τόνου στα οπίσθια άκρα σημαίνει βλάβη των ΑΚΝ μπροστά από το οσφυϊκό όγκωμα (νευροτόμιο Ο3) και στα πρόσθια μπροστά από το αυχενικό όγκωμα (νευροτόμιο Α6).

Τρόπος εκτέλεσης: πιέζεται ελαφρά, με αιμοστατική λαβίδα, το δέρμα του περινέου και από τις δύο πλευρές ή ο σφιγκτήρας του πρωκτού,. Το φυσιολογικό ζώο αντιδρά με σύσπαση του έξω σφιγκτήρα του πρωκτού ή του βολβοσηραγγώδη μυός. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει βλάβη στα κοκκυγικά νεύρα παρατηρείται και κάμψη της ουράς.

Ερμηνεία: μείωση ή απουσία του αντανακλαστικού φανερώνει βλάβη στα νευροτόμια Ι1, Ι2, Ι3 ή στο αιδοιϊκό νεύρο ή στα κοκκυγικά νεύρα της ουράς.

Η εξέταση αυτή γίνεται σε ζώα με παράλυση αλλά όχι με πάρεση, επειδή η μερική διατήρηση της εκούσιας κινητικότητας συνεπάγεται διατήρηση και της αίσθησης του βαθύ πόνου.

Τρόπος εκτέλεσης: Εφαρμόζεται στο δάκτυλο του άκρου (έσω και έξω δάκτυλο κάθε άκρου) πίεση με τα δάκτυλα του χεριού του εξεταστή ή με αιμοστατική λαβίδα ικανή να προκαλέσει πόνο.

Φυσιολογική αντίδραση: κάμψη του άκρου και άμεση στροφή της κεφαλής προς την πλευρά του ερεθίσματος συνοδευόμενη με εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς προς τον εξεταστή σε συνδυασμό με κραυγή.

Αν προκληθεί μόνο κάμψη του άκρου χωρίς εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς, σημαίνει απουσία της αίσθησης του βαθύ πόνου αλλά διατήρηση της ακεραιότητας του αντανακλαστικού της κάμψης (για τα οπίσθια άκρα σημαίνει λειτουργική ακεραιότητα των Ο6, Ο7, Ι1 και Ι2 νευροτομίων και του ισχιακού νεύρου και για τα πρόσθια ακεραιότητα των Α6, Α7, Α8, Θ1 και Θ2 νευροτομίων, του μυοδερματικού, μασχαλιαίου, μέσου, ωλένιου και κερκιδικού νεύρου).

Ερμηνεία

Η αξιολόγηση της αίσθησης του βαθύ πόνου έχει μεγάλη προγνωστική αξία για τις διάφορες μυελοπάθειες και νευροπάθειες, επειδή η απώλειά της, σημαίνει βαριά βλάβη, που τις περισσότερες φορές έχει δυσμενή πρόγνωση. Για παράδειγμα, όταν σε παραπληγικό σκύλο λόγω δισκοπάθειας τύπου Ι στη θωρακοσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, διατηρείται η αίσθηση του βαθύ πόνου στα οπίσθια άκρα, οι πιθανότητες λειτουργικής αποκατάστασης μετά τη χειρουργική αποσυμπίεση ανέρχονται στο 85-90%. Αντίθετα, η απουσία της αίσθησης του βαθύ πόνου μειώνει τις πιθανότητας στο 50%.

Προτείνεται να γίνεται η ψηλάφηση στο τέλος της νευρολογικής εξέτασης προκειμένου να μη διαταραχθεί η συνεργασία ζώου-κτηνιάτρου. Γενικώς, στην αρχή της εξέτασης, η ασκούμενη πίεση είναι ήπια και προοδευτικά γίνεται εντονότερη.

1. Ψηλάφηση της κοιλιακής κοιλότητας για την πιθανή διαπίστωση σπασμού των κοιλιακών μυών που σημαίνει παρουσία πόνου.

2. Ψηλάφηση της κεφαλής για την αναγνώριση ασυμμετρίας, επώδυνης εστίας ή ανοιχτών πηγών στο θόλο του κρανίου.

3. Ψηλάφηση της ΣΣ σε όλο της το μήκος πιέζοντας τις ακανθώδεις και τις εγκάρσιες αποφύσεις καθενός από τους σπονδύλους αρχίζοντας από τον 7^ο οσφυϊκό και τελειώνοντας στον 1^ο  αυχενικό  σπόνδυλο. Ελέγχεται η πιθανή παρουσία οιδήματος, παραμόρφωσης ή πόνου. Η εξέταση για την διάγνωση πόνου στην οσφυοϊερή μοίρα της ΣΣ, όταν υπάρχει  υποψία εκφυλιστικής οσφυοϊερής στένωσης ή δισκοσπονδυλίτιδας στο Ο7-Ι1 μεσοσπονδύλιο διάστημα, γίνεται με την πίεση των ακανθωδών αποφύσεων του 7^ου οσφυϊκού και των ιερών σπονδύλων.

1. Γίνεται  δακτυλική ψηλάφηση και άσκηση πίεσης, μέσω του απευθυσμένου, στο ισχιακό νεύρο κατά την πορεία του πάνω από την ελάσσονα ισχιακή εντομή. Επίσης γίνεται ψηλάφηση του ισχιακού νεύρου κατά την πορεία του στην αύλακα της οπίσθιας επιφάνειας του μηρού, που βρίσκεται μεταξύ του δικέφαλου μηριαίου (προς τα έξω) και του ημιτενοντώδη και ημιυμενώδη μυών (προς τα μέσα). Ο σκοπός είναι η διαπίστωση πόνου που σημαίνει ευερεθιστότητα του ισχιακού νεύρου από κάποια αιτία (π.χ. συμπίεση) 2. Γίνεται διαφοροποίηση του οσφυοϊερού πόνου από τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας των ισχίων (π.χ. λόγω δυσπλασίας των ισχίων). Η ερμηνεία δεν είναι εύκολη, διότι η πίεση των οσφυϊκών σπονδύλων ενδέχεται να προκαλέσει

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !