Το σύνδρομο υπεραισθησίας της γάτας (feline hyperesthesia syndrome, rolling skin syndrome) είναι μια αδιευκρίνιστη ψυχιατρική πάθηση της γάτας που εκδηλώνεται με επεισόδια κυματισμού του δέρματος της ράχης και επεισόδια πεισματώδους γλειψίματος ή δαγκώματος στην οσφυϊκή περιοχή και την ουρά.
Το σύνδρομο μπορεί να παρατηρηθεί σε γάτες κάθε ηλικίας και φυλής.
Κλινικά συμπτώματα
Τα κλασικά κλινικά συμπτώματα του συνδρόμου υπεραισθησίας της γάτας είναι:
- η υπεραισθησία της οσφυϊκής περιοχής της σπονδυλικής στήλης ή της ουράς (χωρίς επαφή ή μετά από ελαφρά επαφή)
- τα επεισόδια κυματισμού του δέρματος της ράχης ακριβώς μπροστά από την ουρά
- τα επεισόδια αιφνίδιων πηδημάτων ή άσκοπου τρεξίματος
- τα επεισόδια κυνηγήματος της ουράς
- τα επεισόδια πεισματώδους γλειψίματος της ουράς και της οσφυϊκής περιοχής
- το αδικαιολόγητο νιαούρισμα
- η σιαλόρροια
- η αλλαγή συμπεριφοράς (διέγερση, θυμός, ανησυχία)
- η μυδρίαση
- η ανύψωση των τριχών του δέρματος της ράχης
- επεισόδια ακούσιας ούρησης ή αφόδευσης ή ποδηλατικές κινήσεις (σπάνια)
Σε βαριά περιστατικά παρατηρούνται επεισόδια επίθεσης στην ουρά ή επεισόδια εμμένουσας υπερ-περιποίησης της ουράς, με συνέπεια τη πρόκληση σοβαρού αυτοτραυματισμού ή ακρωτηριασμού της. Η συχνότητα των επεισοδίων ποικίλει από πολλές φορές την ημέρα έως πολλές φορές την εβδομάδα. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου είναι δύσκολο να διακοπεί η παθολογική συμπεριφορά.
Αυτοτραυματισμός της ουράς σε γάτα λόγω του συνδρόμου υπεραισθησίας.
Στις πιθανότερες αιτίες του συνδρόμου υπεραισθησίας της γάτας περιλαμβάνονται:
- Η επιληψία (ιδιοπαθής ή δευτερογενής σε δομική βλάβη του εγκέφαλου όπως για παράδειγμα εγκεφαλίτιδα ή όγκοι).
- Οι παθήσεις της σπονδυλικής στήλης που συνοδεύονται με νευροπαθητικό πόνο (π.χ. προβολή μεσοσπονδύλιου δίσκου, λοιμώδης μυελίτιδα, όγκος στο νωτιαίο μυελό)
- Οι δερματολογικές παθήσεις (ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική δερματίτιδα από ψύλλους)
- Οι διαταραχές συμπεριφοράς όπως η ψυχαναγκαστική συμπεριφορά ή ιδεοψυχναγκασμός (compulsive disorders, OCD) και η συμπεριφορά εκτόνωσης (displacement behavior). Στη συμπεριφορά εκτόνωσης (behavioral displacement disorder, out of contex) η γάτα εκδηλώνει φυσιολογική συμπεριφορά σε υπερβολικό βαθμό π.χ. περιποίηση του τριχώματος με αδιάκοπο γλείψιμο ή αδιάκοπο νιαούρισμα ή εκτέλεση καταναγκαστικών κυκλικών κινήσεων ως αντίδραση σε καταστάσεις που προκαλούν φόβο, στρες ή ένταση. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή η γάτα δεν γνωρίζει πώς να αντιδράσει σε μια κατάσταση έντασης. Αν η συμπεριφορά εκτόνωσης γίνει συχνή και επαναλαμβανόμενη τότε μεταπίπτει σε ψυχαναγκαστική συμπεριφορά (compulsive behavior). Η ψυχαναγκαστική συμπεριφορά διακόπτει τις φυσιολογικές δραστηριότητες της γάτας και μπορεί να προκληθεί αυτοτραυματισμός. Σε αυτό το στάδιο η γάτα χάνει την ικανότητα να σταματήσει τη παθολογική συμπεριφορά.
- Οι ορθοπεδικές παθήσεις (τραύμα στην ουρά)
Στο βίντεο φαίνονται 3 διαφορετικές γάτες με σύνδρομο υπεραισθησίας Διακρίνεται ο κυματισμός του δέρματος της ράχη, οι κινήσεις της ουράς χωρίς λόγο και ο εκνευρισμός.
Διάγνωση
Η διάγνωση είναι συνήθως υποθετική, βασισμένη στο ιστορικό και τα ευρήματα της εξέτασης. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες παθήσεις με παρόμοια συμπτώματα.
Διαφορική διάγνωση
- Δερματολογικές παθήσεις: αλλεργία από ψύλλους, τροφική αλλεργία, ατοπία, λοιμώξεις
- Νευρολογικές παθήσεις: επιληψία, νόσοι του νωτιαίου μυελού (π.χ. δισκοπάθεια, νεοπλασία, λοιμώξεις), μυοσίτιδα / μυοπάθεια
- Συμπεριφορικές διαταραχές: ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, συμπεριφορά εκτόνωσης
Το βασικό διαγνωστικό πρωτόκολλο περιλαμβάνει: γενική αίματος, βιοχημικές εξετάσεις, μέτρηση θυρεοειδικών ορμονών, ανάλυση ούρων και ακτινογραφίες της σπονδυλικής στήλης. Πρέπει επίσης να αποκλειστούν δερματολογικά αίτια (π.χ. έλεγχος για ψύλλους).
Αν τα ευρήματα των εργαστηριακών εξετάσεων είναι φυσιολογικά και οι δερματικές παθήσεις αποκλειστούν, επόμενο βήμα είναι η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (CSF).
Θεραπεία
Λόγω της ποικίλης και αδιευκρίνιστης αιτιολογίας της πάθησης, έχουν προταθεί κατά καιρούς διάφορες θεραπείες.
Παλαιότερα λόγω της υποψίας ότι το σύνδρομο οφειλόταν σε επιληψία χορηγούνταν φαινοβαρβιτάλη και διαζεπάμη. Τα αποτελέσματα, όμως, δεν ήταν ικανοποιητικά.
Σε πιο πρόσφατες μελέτες αναφέρεται η χορήγηση διαφόρων φαρμάκων όπως αντιφλεγμονωδών (π.χ. πρεδνιζολόνη) σε συνδυασμό με φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο (π.χ. γκαμπαπεντίνη) ή με ψυχότροπα φάρμακα (π.χ εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (selective serotonin reuptake inhibitors, SSRIs) ή με τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (tricyclic antidepressants, TCAs).
Σε μια πιο σύγχρονη άποψη για το σύνδρομο υπεραισθησίας (Long-Term Clinical Response to Medical Treatment, Behavioral Therapy, or Their Combination in Cats With Hyperesthesia Syndrome. 2025) θεωρείται ότι πρόκειται για μια συμπεριφορά εκτόνωσης (behavioral displacement disorder). Η άποψη αυτή επιβεβαιώνεται, κατά κάποιο τρόπο, με τη μείωση ή εξάλειψη των συμπτωμάτων με ψυχιατρική θεραπεία που συνίσταται στη χορήγηση:
Α. ψυχότροπων-αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (SSRIs) ή
Β. ψυχότροπων-αντικαταθλιπτικών φαρμάκων σε συνδυασμό με gabapentin.
Μέθοδοι θεραπείας του συνδρόμου υπεραισθησίας της γάτας
| Μέθοδος | Επιλογή ασθενών | Δοσολογία | Παρενέργειες | Ποσοστό επιτυχίας |
|---|---|---|---|---|
| Fluoxetine | Γάτες με ήπια συμπτώματα | 1-3 mg/ kg/ημέρα | Ανορεξία σε υψηλή δόση (στο 37%) | Μετά από 1 χρόνο θεραπείας, ποσοστό 94% των γατιών δεν παρουσίαζε συμπτώματα |
| Fluoxetine + Gabapentin + Ψυχιατρική θεραπεία | Γάτες με βαριά συμπτώματα (επιθετική συμπεριφορά στον ιδιοκτήτη, αυτοτραυματισμός) | Gabapentin 10mg/kg/12h Fluoxetine 1mg/kg/24h | Μετά από 1 χρόνο θεραπεία, ποσοστό 100% των γατών δεν παρουσίαζε συμπτώματα | |
| Ψυχιατρική θεραπεία | Σε γάτες με ελαφρά συμπτώματα | Μετά από 1 χρόνο θεραπεία, ποσοστό 100% των γατιών δεν παρουσίαζε συμπτώματα |
Αρχές ψυχιατρικής θεραπείας χωρίς φάρμακα για την τροποποίηση της συμπεριφοράς
Για την ψυχιατρική θεραπεία θα πρέπει να ακολουθηθούν οι ακόλουθοι «πυλώνες»
για ένα υγιές περιβάλλον διαβίωσης της γάτας.
| Οι πέντε αναγκαίοι «πυλώνες» για υγιές περιβάλλον διαβίωσης της γάτας |
| Πυλώνας 1 |
| Εξασφάλιση ασφαλούς χώρου διαμονής |
| Πυλώνας 2 |
| Εξασφάλιση βασικών αναγκών διαβίωσης, που είναι το νερό, η τροφή, η αμμοδόχος, τα αντικείμενα ξυσίματος των νυχιών, ο χώρος παιγνιδιού, ο χώρος ανάπαυσης και ο χώρος ύπνου. |
| Πυλώνας 3 |
| Δυνατότητες για παιγνίδι και κυνήγι θηραμάτων. |
| Πυλώνας 4 |
| Διαμόρφωση σταθερής και φιλικής καθημερινής σχέσης με τον ιδιοκτήτη. |
| Πυλώνας5 |
| Εξασφάλιση περιβάλλοντος που να ανταποκρίνεται στην σπουδαιότητα που αποδίδεται στην αίσθηση της οσμής της γάτας. |
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !