Ένα στειρωμένο, αρσενικό, Beagle ηλικίας 6 ετών προσκομίστηκε στη κλινική επειδή δεν μπορούσε να περπατήσει. Τα συμπτώματα άρχισαν πριν 5 ημέρες από τα οπίσθια άκρα. Εξετάστηκε την ίδια ημέρα από τον τοπικό κτηνίατρο, ο οποίος χορήγησε καρπροφαίνη (carprofen) για το σπίτι. Μετά από 2 ημέρες επειδή τα συμπτώματα επιδεινώθηκαν προσκομίστηκε στη κλινική.
Πρόσφατες διαγνωστικές εξετάσεις
- Γενική αίματος (CBC): φυσιολογική
- Χοληστερόλη: 350 mg/dL (αυξημένη)
- Ολική Τ4 (TT4): 1,3 μg/dL (φυσιολογική)
- Ειδικό βάρος ούρων (USG): 1.053
- Ούρα: θολά
- Πρωτεΐνη: 1+
- Λευκά αιμοσφαίρια: 20–30/οπτικό πεδίο
- Κρύσταλλοι εναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου (struvite): 2+
- Επιθηλιακά κύτταρα: 2+
Προηγούμενο ιατρικό ιστορικό
- Κανένα αξιόλογο πρόβλημα
Εμβολιασμοί
- Πλήρως ενημερωμένοι
Διατροφή
Ωμή τροφή με κρέας κοτόπουλου (BARF)
Νευρολογική εξέταση την ημέρα που προσκομίστηκε στη κλινική
Επίπεδο συνείδησης: Φυσιολογικό
Θέση & βάδιση: Τετραπληγία. Αδυναμία ανύψωσης του αυχένα. Ο σκύλος είναι χαλαρός και μοιάζει με «άδειο τσουβάλι» όταν τον σηκώνεις
Εγκεφαλικά νεύρα: Φυσιολογικά
Αντιδράσεις θέσης: Απουσία και στα 4 άκρα
Αντανακλαστικό επιγονατίδας: Φυσιολογικό αμφοτερόπλευρα την ημέρα της πρώτης εξέτασης
Αντανακλαστικό κάμψης: Απουσία και στα 4 άκρα
Μυϊκός τόνος: Μειωμένος (χαλαρή τετραπληγία)
Μυϊκή ατροφία: Δεν παρατηρείται
Εν τω βάθει αίσθηση του πόνου: Φυσιολογική και στα 4 άκρα. Κατά την πίεση των δακτύλων, ο σκύλος προσπαθούσε να φωνάξει αλλά «δεν είχε φωνή».
Δερματομυϊκό αντανακλαστικό: Φυσιολογικό αμφοτερόπλευρα
Περινεϊκό αντανακλαστικό: Φυσιολογικό αμφοτερόπλευρα
Την επόμενη ημέρα τα ευρήματα της νευρολογικής εξέτασης ήταν όμοια με μόνη διαφορά ότι απουσίαζε το αντανακλαστικό της επιγονατίδας.
Σημειώσεις σχετικά με την εντόπιση
Ο σκύλος παρουσίαζε τετραπληγία, με απουσία αντανακλαστικού κάμψης και στα 4 άκρα, μείωση και στη συνέχεια απουσία αντανακλαστικού επιγονατίδας αμφοτερόπλευρα και μείωση μυϊκού τόνου και στα τέσσερα άκρα (χαλαρή τετραπληγία).
Η απουσία ή η μείωση των νωτιαίων αντανακλαστικών (επιγονατιδικού και αντανακλαστικού κάμψης) καθώς και ο μειωμένος μυϊκός τόνος ( ο σκύλος ομοιάζει με «άδειο τσουβάλι» όταν κάποιος προσπαθεί να τον ανασηκώσει) αποτελούν συμπτώματα βλάβης κατώτερου κινητικού νευρώνα (ΚΚΝ).
Ο σκύλος αυτός εμφάνιζε συμπτώματα ΚΚΝ και στα τέσσερα άκρα, γεγονός που συνήθως υποδηλώνει διάχυτη νόσο του κατώτερου κινητικού νευρώνα, δηλαδή γενικευμένη νευρομυϊκή διαταραχή.
Θεωρητικά, μία νόσος του νωτιαίου μυελού θα μπορούσε, επίσης, να προκαλέσει δυσλειτουργία ΚΚΝ και στα τέσσερα άκρα, αλλά σε αυτήν την περίπτωση θα έπρεπε να προσβληθούν τόσο η αυχενική όσο και η οσφυϊκή διόγκωση (intumescence) του νωτιαίου μυελού. Αν και αυτό μπορεί να συμβεί, είναι σαφώς λιγότερο συχνό.
Διαφορικές διαγνώσεις
- Οξεία ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα (Acute Idiopathic Polyradiculoneuritis)
- Παράλυση από κρότωνα (Tick paralysis). Δεν υπάρχουν ανάλογα είδη κροτώνων στην Ελλάδα.
- Αλλαντίαση. Συνοδεύετε με μυδρίαση με μειωμένο αντανακλαστικό κόρης και συχνά παράλυση του προσωπικού νεύρου. Επίσης, ο ιδιοκτήτης δεν γνώριζε καμία πιθανότητα πρόσβασης του σκύλου σε απορρίμματα ή αλλοιωμένες τροφές.
- Οξεία κεραυνοβόλος μυασθένεια gravis. Στις ακτινογραφίες θώρακα δεν υπήρχαν ενδείξεις μεγαοισοφάγου που αποτελεί συχνό σύμπτωμα ή ενδείξεις πνευμονίας από εισρόφηση.
Πιο πιθανή διάγνωση: οξεία ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα (AIP).
Σχόλια για την οξεία ιδιοπαθή πολυριζονευρίτιδα
Η οξεία ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα αποτελεί την συχνότερη επίκτητη προοδευτική πολυνευροπάθεια του σκύλου.
Η νόσος προσβάλλει κυρίως τις κοιλιακές (κινητικές) ρίζες των νωτιαίων νεύρων, ενώ συνήθως διατηρούνται απρόσβλητες οι ραχιαίες (αισθητικές) ρίζες. Αυτό εξηγεί γιατί οι ασθενείς εμφανίζουν σοβαρή κινητική αδυναμία αλλά εξακολουθούν να διατηρούν την αίσθηση του πόνου στα άκρα.
Η πρόγνωση για τα περισσότερα ζώα είναι καλή έως εξαιρετική, εφόσον δεν εμφανιστεί αναπνευστική δυσλειτουργία που να απαιτεί μηχανικό αερισμό. Ωστόσο, η αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί αρκετές εβδομάδες έως μήνες, ακόμη και 4–6 μήνες.
Ακόμη και τα που χρειάζονται μηχανικό αερισμό έχουν γενικά μέτρια έως καλή πρόγνωση, εφόσον δεν αναπτύξουν πνευμονία από εισρόφηση. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να απαιτηθεί παρατεταμένη υποστήριξη με μηχανικό αερισμό.
Ενδιαφέρουσα παρατήρηση
Η BARF έχει ιδιαίτερη σημασία στην αιτιοπαθογένεια της νόσου επειδή η κατανάλωση ωμού κρέατος κοτόπουλου έχει συσχετιστεί με περιστατικά οξείας πολυριζονευρίτιδας του σκύλου, πιθανώς λόγω έκθεσης σε Campylobacter jejuni.
Ο μηχανισμός είναι ο εξής:
- Το ωμό κοτόπουλο συχνά είναι επιμολυσμένο με το βακτήριο Campylobacter jejuni.
- Μετά την κατάποση, ο σκύλος μπορεί να μολυνθεί από το βακτήριο, συχνά χωρίς να εμφανίσει σημαντική γαστρεντερική νόσο.
- Ορισμένα αντιγόνα της επιφάνειας του Campylobacter παρουσιάζουν μοριακή μίμηση (molecular mimicry) με γαγγλιοσίδια και άλλα συστατικά των περιφερικών νεύρων.
- Το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα εναντίον του βακτηρίου, αλλά τα αντισώματα αυτά διασταυρώνονται με δομές των περιφερικών νεύρων.
- Ακολουθεί ανοσολογική προσβολή των νευρικών ριζών και των περιφερικών νεύρων, με αποτέλεσμα:
- ταχεία εμφάνιση χαλαρής πάρεσης,
- υποτονία,
- μείωση ή απώλεια νωτιαίων αντανακλαστικών,
- διατήρηση της αισθητικότητας.
Τα τελευταία χρόνια αρκετές μελέτες έδειξαν ότι:
- οι σκύλοι με οξεία ιδιοπαθή πολυριζονευρίτιδα είχαν συχνά ιστορικό κατανάλωσης ωμού κοτόπουλου
- παρουσίαζαν θετικές καλλιέργειες ή PCR για Campylobacter στα κόπρανα
- η συσχέτιση ήταν παρόμοια με αυτή που παρατηρείται μεταξύ Campylobacter και Guillain-Barré στον άνθρωπο.
Η σύγχρονη αντίληψη είναι ότι:
Το Campylobacter δρα ως εκλυτικός παράγοντας μιας ανοσομεσολαβούμενης πολυριζονευρίτιδας σε γενετικά ή ανοσολογικά επιρρεπή ζώα.
Για το λόγο αυτό:
ενώ κάποιοι σκύλοι αναπτύσσουν την ανοσολογική αντίδραση που οδηγεί στη νόσο.
πολλοί σκύλοι τρώνε ωμό κοτόπουλο και δεν παθαίνουν ποτέ πολυριζονευρίτιδα,
Β. Γιατί διατηρείται το δερματομυϊκό αντανακλαστικό?
Στην οξεία ιδιοπαθή πολυριζονευρίτιδα του σκύλου το δερματομυϊκό αντανακλαστικό (cutaneous trunci reflex, panniculus reflex) συνήθως διατηρείται, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της νόσου.
Η αιτία είναι ότι η νόσος προσβάλλει κυρίως τις κοιλιακές (κινητικές) ρίζες των νωτιαίων νεύρων, ενώ στο δερματομυϊκό αντανακλαστικό η διέγερση του δέρματος μεταδίδεται μέσω των άνω αισθητικών ριζών στους διάμεσους νευρώνες και στη συνέχεια στο ίδιο δεμάτιο της πλάγιας δέσμης της λευκής ουσίας μέχρι τα νευροτόμια Α8-Θ1, με συνέπεια η νόσος να μην επηρεάζει το αντανακλαστικό τόξο.
Ωστόσο, σε σοβαρές ή εκτεταμένες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί εξασθένηση ή απώλεια του αντανακλαστικού εάν η βλάβη επεκταθεί στα πλάγια θωρακικά νεύρα που νευρώνουν τον δερματικό θωρακοκοιλιακό μυ (cutaneous trunci muscle).
