Τρόμοι

Ως τρόμος ορίζεται μια επαναλαμβανόμενη, ακούσια, ρυθμική ταλάντωση ενός τμήματος (π.χ. κεφαλή, πρόσθιο ή οπίσθιο άκρο) ή ολόκληρου του σώματος.

Μεταξύ ανθρώπων και σκύλων υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά την εντόπιση της βλάβης που προκαλεί τον τρόμο.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι βλάβες στα βασικά γάγγλια και στην μέλανα ουσία του εγκεφάλου του ανθρώπου, προκαλούν την νόσο του Parkinson και τη χορεία του Huntington, αντίστοιχα, που συνοδεύονται με τρόμο. Στο σκύλο αυτές οι παθήσεις δεν έχουν περιγραφεί.

Ο συγγενής τρόμος οφείλεται στη μείωση στην παραγωγή μυέλινης (υπομυελίωση, hypomyelination), ή στη παραγωγή ελαττωματικής από βιοχημική άποψη μυέλινης (δυσμυελίνωση, dysmyelination). Οι προσβεβλημένοι σκύλοι παρουσιάζονται με κλινικά συμπτώματα γενικευμένου μυϊκού τρόμου σε όλο το σώμα και αταξίας από την ηλικία των 2-6 εβδομάδων (μόλις αρχίζουν να περπατούν). Θεωρητικά, μπορεί να προσβληθεί κάθε φυλή σκύλων αλλά αναφέρονται συχνότερα οι φυλές Springer Spaniel (shaking pups), Samoyed, Chow-Chow, Dalmatian, Weimaraner και Bernese Mountain Dog. Εάν η παραγωγή μυελίνης επιτελείται με βραδύ ρυθμό, αλλά δεν διακόπτεται, τότε είναι πιθανό να παρατηρηθεί αιφνίδια κλινική βελτίωση στο πρώτο χρόνο της ζωής του σκύλου.

1. Σύνδρομο μυϊκού τρόμου που ανταποκρίνεται στα στεροειδή)
2. Ιδιοπαθής τρόμος της κεφαλής
3. Ιδιοπαθής γεροντικός τρόμος ή ιδιοπαθής τρόμος των ηλικιωμένων σκύλων
4. Ορθοστατικός τρόμος
5. Τρόμος τελικού σκοπού
6. Τρόμος οφειλόμενος σε τοξίκωση

Η παθολογική αυτή κατάσταση προκαλεί οξεία εμφάνιση γενικευμένου τρόμου του σώματος που επιδεινώνεται με τη διέγερση, την άσκηση ή το στρες. Προσβάλλονται κυρίως σκύλοι μικρόσωμων φυλών νεαρής ηλικίας (<2 έτη). Παλαιότερα η παθολογική αυτή κατάσταση ήταν γνωστή ως “little white shaker syndrome” επειδή παρουσιαζόταν συχνότερα σε  μικρόσωμους σκύλους λευκότριχων φυλών όπως στις φυλές Maltese, bichon frises και West Highland white terriers. Εντούτοις, το σύνδρομο μπορεί να παρουσιαστεί σε σκύλο κάθε φυλής με οποιοδήποτε χρώμα τριχώματος. Το σύνδρομο έχει παρατηρηθεί και σε γάτες.

Θεωρείται ότι πρόκειται για αυτοάνοση φλεγμονώδη πάθηση της παρεγκεφαλίδας χωρίς να είναι γνωστός ο εκλυτικός παράγοντας (παράγοντας ενεργοποίησης του ανοσολογικού μηχανισμού).

Η MRI του εγκεφάλου είναι συνήθως φυσιολογική αλλά η ανάλυση του ΕΝΥ μπορεί να δείξει αυξημένη συγκέντρωση πρωτεϊνών και ήπια αυξημένο αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων (ήπια πλειοκυττάρωση).

Η συμπτωματολογία χαρακτηρίζεται από την παρουσία μυϊκού τρόμου σε ολόκληρο το σώμα, που γίνεται εντονότερος κατά την κίνηση, ενώ εξαφανίζεται κατά την ανάπαυση και τον ύπνο. Όλες οι νευρολογικές δοκιμές είναι φυσιολογικές.

Μερικοί σκύλοι μπορεί να παρουσιάσουν ταυτόχρονα, παρεγκεφαλιδική ή αιθουσαία αταξία, κλίση της κεφαλής, απουσία αντανακλαστικού απειλής, αδυναμία και επιληπτικές κρίσεις.

Η νόσος ανταποκρίνεται στη χορήγηση κορτιζόνης. Η χορήγηση ανοσοκατασταλτικών δόσεων πρεδνιζολόνης (1-2 mg/kg/PO/12ωρο) εξαφανίζει, συνήθως, τον τρόμο εντός μερικών ημερών. Μετά την εξαφάνιση του τρόμου η δοσολογία μειώνεται στην μικρότερη αποτελεσματική, η οποία χορηγείται για αρκετούς μήνες (> 6 μήνες). Σε μερικούς σκύλους απαιτείται η χορήγηση μικρής δοσολογίας πρεδνιζολόνης (0,25-0,5 mg/kg/PO) κάθε 48 ώρες για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να προληφθεί η υποτροπή. Μερικές φορές, τα συμπτώματα εξαφανίζονται ταχύτερα με τη ταυτόχρονη χορήγηση διαζεπάμης για μικρό χρονικό διάστημα (0,5 mg/kg/PO/8ωρο για 1 εβδομάδα).

Σε μερικούς σκύλους μπορεί να αντικατασταθεί, σε δεύτερη φάση της θεραπείας, η κορτιζόνη με κυκλοσπορίνη.

Η πρόγνωση είναι άριστη αν η θεραπεία αρχίσει τις πρώτες ημέρες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

Ο τρόμος της κεφαλής που δεν συνοδεύεται από αταξία αναφέρεται ως ιδιοπαθής τρόμος της κεφαλής. Ο ιδιοπαθής τρόμος της κεφαλής παρατηρείται κυρίως σε Doberman pinchers (ηλικίας < 1 έτους), boxers, bulldogs αλλά αναφέρονται περιστατικά και σε French bulldogs, Labrador retrievers,  beagles και σε άλλες φυλές.

Ο τρόμος εντοπίζεται μόνο στην κεφαλή και όχι στον αυχένα ή στον κορμό. Η αιτιολογία του δεν έχει εξακριβωθεί. Οι σκύλοι με ιδιοπαθή τρόμο της κεφαλής δεν έχουν άλλη κλινική διαταραχή και είναι συνήθως νεαρής ηλικίας. Παρατηρείται, κυρίως, σε σκύλους που βρίσκονται σε φάση ανάπαυσης.

Η κίνηση της κεφαλής μπορεί να είναι πάνω-κάτω (σιωπηλή δήλωση «ναι») ή από πλευρά σε πλευρά (σιωπηλή δήλωση «όχι»). Μερικές φορές η κίνηση της κεφαλής είναι κυκλοστροφική. Σε αντίθεση με τις τυπικές επιληπτικές κρίσεις οι σκύλοι με ιδιοπαθή τρόμο της κεφαλής αντιλαμβάνονται το περιβάλλον (έχουν συνείδηση) κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Ο τρόμος εξαφανίζεται όταν αποσπάται η προσοχή του σκύλου με ένα παιγνίδι, κατά τη διάρκεια του γεύματος, κατά τη διάρκεια δραστηριότητας και κατά την κατάκλιση όταν ο αυχένας και το κεφάλι ακουμπούν σε μια επιφάνεια. Οι σκύλοι με ιδιοπαθή τρόμο της κεφαλής δεν έχουν άλλη νευρολογική διαταραχή και είναι, συνήθως, νεαρής ηλικίας (6 μηνών-3 ετών). Η νόσος δεν επιδεινώνεται και σε ποσοστό σκύλων μεγαλύτερο από το 50% παρατηρείται αυτόματη αποκατάσταση μετά από λίγο χρονικό διάστημα. Η αιτιολογία της νόσου δεν έχει εξακριβωθεί.

Συνήθως, ο τρόμος της κεφαλής παρατηρείται σποραδικά για μια ή περισσότερες εβδομάδες και στη συνέχεια αφού διακοπεί για μερικές εβδομάδες ή μήνες επανεμφανίζεται. Το στρες και η διέγερση μπορεί να επιδεινώσουν τα επεισόδια. Η MRI του εγκεφάλου και η ανάλυση του ΕΝΥ είναι συνήθως φυσιολογικές.

Επεισόδια τρόμου της κεφαλής έχουν αναφερθεί και σε περιστατικά με δομικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου (κυρίως του θαλάμου). Για το λόγο αυτό πρέπει να συστήνεται πάντα MRI εγκεφάλου κυρίως σε σκύλους που ήταν σε ηλικία μεγαλύτερης των 6 ετών όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα επεισόδια του τρόμου.

Μέχρι σήμερα δεν αναφέρεται φαρμακευτική θεραπεία για την αντιμετώπιση του ιδιοπαθή τρόμου της κεφαλής. Σε μερικά ζώα η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων (π.χ. φαινοβαρβιτάλη) εμποδίζει την εμφάνιση τέτοιων επεισοδίων.

Ο καλοήθης ιδιοπαθής τρόμος ή γεροντικός τρόμος παρατηρείται σε ηλικιωμένους σκύλους. Συνήθως, εντοπίζεται στα οπίσθια άκρα όταν ο σκύλος είναι σε όρθια θέση και εξαφανίζεται κατά την κίνηση ή στην κατάκλιση. Μερικές φορές μπορεί να προσβληθούν όλα τα άκρα.

Ο τρόμος μπορεί να προκληθεί σε ένα σκύλο που βρίσκεται σε πλάγια κατάκλιση εφαρμόζοντας πίεση στη πελματιαία επιφάνεια του άκρου πόδα.   

Η αιτιολογία και η παθογένεια είναι άγνωστη. Η χορήγηση ζονισαμίδης (ZNS, αντιεπιληπτικό φάρμακο)) έχει καλά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του γεροντικού τρόμου.

Μπορεί ο τρόμος να γίνει εντονότερος με την πάροδο της ηλικίας.

Η παθολογική αυτή κατάσταση παρατηρείται συχνότερα σε νεαρούς σκύλους γιγαντόσωμων φυλών (π.χ. Great Dane). Ο ορθοστατικός τρόμος εκδηλώνεται με  ταχύρυθμο τρόμο κυρίως των άκρων. Θεωρείται ότι έχει ως παράγοντα ενεργοποίησης την παραμονή για μεγάλο διάστημα σε όρθια θέση. Ο τρόμος αυτός μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στη διατήρηση της όρθιας θέσης αλλά εξαφανίζεται όταν δεν ασκείται βάρος στο πάσχον άκρο.

Ως τρόμος τελικού σκοπού χαρακτηρίζεται ο τρόμος της κεφαλής, που εμφανίζεται ή επιδεινώνεται στην προσπάθεια του ζώου να κάνει μια κίνηση με ένα σκοπό (π.χ. να σκύψει στο πιάτο του για να φάει). Οφείλεται συνήθως σε παθήσεις της παρεγκεφαλίδας. Στις παθήσεις της παρεγκεφαλίδας ο τρόμος τελικού σκοπού της κεφαλής παρατηρείται πάντα σε συνδυασμό με παρεγκεφαλιδική αταξία (αταξία ολόκληρου του σώματος).

 Οι μυκητοτοξίνες αποτελούν συχνή αιτία πρόκλησης τρόμου στους σκύλους. Η συχνότερη αιτία μυκητοτοξίκωσης είναι η κατανάλωση σκουπιδιών, κόμποστ (φυτικό λίπασμα) και μουχλιασμένων τροφών (κυρίως γαλακτοκομικών προϊόντων, ψωμιού και ξηρών καρπών).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !