Σύνδρομο Horner

Το σύνδρομο Horner δεν αποτελεί πάθηση αλλά είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που παρατηρούνται όταν προκληθεί βλάβη στη συμπαθητική νεύρωση του οφθαλμού.

Τα βασικά συμπτώματα είναι:

• Μύση
• Ενόφθαλμος
• Πτώση του άνω βλεφάρου (ptosis)
• Προβολή του τρίτου βλεφάρου
• Ήπια συμφόρηση του σκληρού χιτώνα του οφθαλμού

Η προσβλημένη κόρη συσπάται περισσότερο όταν δεχτεί φως και διαστέλλεται ελαφρά στο σκοτάδι. Η ανισοκορία είναι εμφανέστερη σε σκοτεινό δωμάτιο διότι η φυσιολογική κόρη διαστέλλεται και η προσβεβλημένη κόρη παραμένει σε μύση

Το σύνδρομο Horner μπορεί να οφείλεται σε βλάβη της 1^ης, 2^ης ή 3^ης σειράς των νευρώνων της συμπαθητικής νεύρωσης του οφθαλμού.

Βλάβη στους νευρώνες της 1^ης  σειράς (από τον εγκέφαλο έως τα νευροτόμια Α1-Α8)

Συνήθως παρατηρούνται και άλλα νευρολογικά συμπτώματα ανάλογα με την εντόπιση της βλάβης.

Αν η βλάβη εντοπίζεται στο εγκεφαλικό στέλεχος μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Διαταραχή στο επίπεδο συνείδησης
• Ελλείμματα σε εγκεφαλικά νεύρα
• Ιδιοδεκτική αταξία
• Κεντρικό αιθουσαίο σύνδρομο
• Πάρεση ή –πληγία ομόπλευρα με το σύνδρομο Horner

Αν η βλάβη εντοπίζεται στα νευροτόμια Α1-Α6 μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Ιδιοδεκτική αταξία
• Πάρεση ή παράλυση όλων των άκρων ή των άκρων που είναι ομόπλευρα με τη βλάβη
• Υπεραισθησία στον αυχένα
• Σπασμός των μυών του αυχένα

Στις αιτίες της βλάβης των νευρώνων της 1^ης σειράς περιλαμβάνονται:

• η εγκεφαλική κάκωση
• η νεοπλασία στο εγκεφαλικό στέλεχος ή στον υποθάλαμο
• η μηνιγγοεγκεφαλομυελίτιδα
• το ινοχόνδρινο έμβολο στην αυχενική μοίρα του ΝΜ
• η προβολή δίσκου στην αυχενική μοίρα του ΝΜ
• τα κατάγματα/εξαρθρήματα των αυχενικών σπονδύλων

Βλάβη στους προγαγγλιακούς νευρώνες της 2^ης σειράς  (νευροτόμια Θ1-Θ3 ή στις ρίζες Θ1-Θ3 ή στην πρόσθια περιοχή του θώρακα και του αυχένα)

Αν η βλάβη εντοπίζεται στα νευροτόμια Θ1-Θ3 μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Ιδιοδεκτική αταξία
• Πάρεση ή παράλυση σε όλα τα άκρα ή στα άκρα της ίδιας πλευράς με το πάσχοντα οφθαλμό
• Αυξημένα νωτιαία αντανακλαστικά στα οπίσθια άκρα

Αν η βλάβη εντοπίζεται στις κοιλιακές ρίζες Θ1-Θ3 μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Χωλότητα (ριζικός πόνος)

Αν η βλάβη εντοπίζεται στο συμπαθητικό στέλεχος μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Παράλυση του λάρυγγα
• Δυσφαγία
• Βήχας
• Αναγωγή

Αιτίες βλάβης των προγαγγλιακών νευρώνων 2^ης σειράς είναι:

• Τραύμα/απόστημα στον αυχένα
• Κάκωση/απόσπαση βραχιονίου πλέγματος
• Νεοπλασία (π.χ. αδενοκαρκίνωμα του θυρεοειδούς αδένα, νεόπλασμα παραθυρεοειδών αδένων, κακόηθες νεόπλασμα ελύτρου νεύρου, λέμφωμα).
• Επιπλοκή μετά από θυρεοειδεκτομή
• Επιπλοκή μετά από κοιλιακή αποσυμπίεση της αυχενικής μοίρας του ΝΜ

Όταν η βλάβη προσβάλλει τα κυτταρικά σώματα των νευρώνων της 2^ης  σειράς που εντοπίζονται στη φαιά ουσία του ΝΜ στα νευροτόμια Θ1-Θ3, προκαλούνται εκτός των συμπτωμάτων του συνδρόμου Horner και πάρεση των ΚΚΝ του προσθίου άκρου (από την ίδια πλευρά με τη βλάβη) και πάρεση ΑΚΝ του οπισθίου άκρου (από την ίδια πλευρά με τη βλάβη).

Βλάβη στους μεταγαγγλιακούς νευρώνες 3^ης σειράς από το επίπεδο της τυμπανικής κοιλότητας μέχρι τον οφθαλμό

Αν η βλάβη εντοπίζεται στο μέσο ους μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Περιφερικό αιθουσαίο σύνδρομο
• Πάρεση/παράλυση του προσωπικού νεύρου

Αν η βλάβη εντοπίζεται στην οπισθοβολβική περιοχή μπορεί να παρατηρηθούν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Εξόφθαλμος
• Υπεραισθησία στη ψηλάφηση
• Ελλείμματα στις εγκεφαλικές συζυγίες II,III,IV,V,VI

Αιτίες βλάβης μεταγαγγλιακών νευρώνων 3^ης σειράς:

• Μέση/έσω ωτίτιδα
• Κρανιοεγκεφαλική κάκωση
• Οπισθοβολβική πάθηση

Ενσταλάζεται μια σταγόνα κολλυρίου 1% phenylephrine (ή 0,01 epinephrine) σε αμφότερους τους οφθαλμούς και ελέγχεται ο χρόνος αποκατάστασης της μύσης. 

Εντόπιση της βλάβης	Χρόνος για την αποκατάσταση της μύσης
Mεταγαγγλιακοί νευρώνες (3ης σειράς)	<15 min
Προγαγγλιακοί νευρώνες (2ης σειράς)	20-40 min
Νευρώνες 1ης σειράς	>45 min ή καθόλου

Επιπρόσθετες εξετάσεις σε σύνδρομο Horner

• Ωτοσκόπηση
• Γενική αίματος, βιοχημικές εξετάσεις, Τ4
• Ακτινογραφία αυχένα και θώρακα για τον αποκλεισμό αποστήματος στον αυχένα και νεοπλασία μαλακών ιστών του αυχένα ή του προσθίου μεσοπνευμονίου
• CT ή MRI εγκεφάλου για την απεικόνιση του μέσου/έσω ωτός

Παρατηρείται συχνά σε σκύλους και γάτες. Αποτελεί διάγνωση αποκλεισμού όταν η διερεύνηση δεν αποκαλύπτει κάποια άλλη αιτία.

Όλες οι αναφερόμενες περιπτώσεις είναι μονόπλευρες και τα συμπτώματα αποκαθίστανται σε 11-20 εβδομάδες. Με τη δοκιμή της phenylephrine διαπιστώνεται ότι οι περισσότερες περιπτώσεις (8 στις 10) οφείλονται σε δυσλειτουργία των νευρώνων τρίτης τάξης (μεταγαγγλιακοί νευρώνες).

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για το σύνδρομο Horner.

Πλήρης αποκατάσταση μπορεί να μην επιτευχθεί ακόμα και με επιτυχημένη θεραπεία της υποκείμενης αιτίας.

Παρατηρείται σπάνια. Συνοδεύεται μόνο με μύση και συνήθως οφείλεται σε μερική αποκόλληση των ριζών του βραχιονίου πλέγματος (ρίζες Θ1, Θ2, Θ3).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !