Τέτανος είναι το κλινικό σύμπτωμα της συνεχόμενης μυϊκής σύσπασης χωρίς χαλάρωση που εντοπίζεται, συνήθως, στους εκτείνοντες μύες (μύες έναντι της βαρύτητας). Οφείλεται στη μόλυνση με το βακτήριο Clostridiumtetani.
Ο όρος τετανία χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα κλινικά συμπτώματα που οφείλονται σε υπασβεστιαιμία
Μη φυσιολογική στάση του οπίσθιου αριστερού άκρου λόγω τέτανου
Ο τέτανος παρατηρείται σε όλα τα οικόσιτα ζώα και στον άνθρωπο. Από τα οικόσιτα ζώα το πιο ευαίσθητο είναι το άλογο και τα πιο ανθεκτικά ο σκύλος και η γάτα. Το C. tetani παράγει σπόρους που είναι πολύ ανθεκτικοί και παραμένουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν οι σπόροι εισέλθουν στους ιστούς ενός ζώου και συγχρόνως το περιβάλλον της περιοχής είναι αναερόβιο μετατρέπονται στη βλαστική μορφή και παράγουν μια νευροτοξίνη, τη τετανοπλασμίνη εντός 4-8 ωρών. Μια περιοχή ιστών κατεστραμμένη από τραύμα ή χειρουργική επέμβαση είναι ιδανική για αυτή τη παραγωγή τετανοπλασμίνης.
Η τοξίνη εισβάλει στους ΚΚΝ στη περιοχή της νευρομυϊκής σύναψης όπου συνδέεται με τις γαγγλιοσίδες (τάξη γλυκοσφιγγολιπιδίων που υπάρχουν στο νευρικό ιστό) του νευράξονα διαμέσου των οποίων μεταφέρεται στο νωτιαίο μυελό εντός μερικών ωρών. Η τοξίνη μεταφέρεται από τα κυτταρικά σώματα των ΚΚΝ στους παρακείμενους ανασταλτικούς νευρώνες και στους διάμεσους νευρώνες του νωτιαίου μυελού όπου εμποδίζει την απελευθέρωση των ανασταλτικών νευροδιαβιβαστών γλυκίνης και γ-αμινοβουτηρικού οξέος (GABA). Η τοξίνη παραμένει συνδεδεμένη με τους διάμεσους νευρώνες για 3 ή περισσότερες εβδομάδες. Στις περισσότερες περιπτώσεις η τοξίνη διαχέεται ταχέως σε ολόκληρο το ΚΝΣ.
Η περιοχή του σώματος που παρατηρήθηκαν τα πρώτα κλινικά συμπτώματα αντιπροσωπεύει την περιοχή που εισήλθε η τοξίνη. Εάν η μόλυνση προήλθε από ένα τραύμα σε ένα οπίσθιο άκρο ή κατά τη διάρκεια ή μετά από ωοθηκουστερεκτομή, τα κλινικά συμπτώματα θα πρωτοεμφανιστούν στο συγκεκριμένο άκρο, στη συνέχεια στο αντίθετο άκρο και κατόπιν στον κορμό, στα πρόσθια άκρα και τελικά στον αυχένα και τον εγκέφαλο. Εάν ένα κουτάβι μολυνθεί από λύση συνέχειας του βλεννογόνου της στοματικής κοιλότητας (πύλη εισόδου τα σημεία ανατολής της μόνιμης οδοντοφυΐας), τα κλινικά συμπτώματα θα παρατηρηθούν πρώτα στο κεφάλι και τον αυχένα και στη συνέχεια θα επεκταθούν προς τα οπίσω.
Μερικές φορές, τα συμπτώματα παραμένουν εντοπισμένα στη περιοχή του ΚΝΣ που εισήλθε η τοξίνη. Η περίπτωση αυτή αναφέρεται ως εστιακός τέτανος. Ο εστιακός τέτανος αντανακλά την αντίδραση του οργανισμού στη δράση της τοξίνης.
Συνήθως, τα κλινικά συμπτώματα παρατηρούνται 5-10 ημέρες μετά τη μόλυνση του τραύματος. Σε βαριές μορφές της νόσου το ζώο βρίσκεται σε πλάγια κατάκλιση με οπισθότονο, έκταση και ακαμψία όλων των άκρων και σύσπαση των μασητηρίων μυών και των μυών του προσώπου με συνέπεια να εμποδίζεται η λήψη της τροφής και το άνοιγμα του στόματος (lock jaw). Στους ανθρώπους, η έκφραση του προσώπου που οφείλεται στη σύσπαση των μυών του αναφέρεται ως «σαρδόνιος γέλως» (risus sardonius). Σε περίπτωση προσβολής των αναπνευστικών μυών μπορεί να προκληθεί θάνατος λόγω διακοπής της αναπνοής.
Είναι χαρακτηριστικό ο αυξημένος μυϊκός τόνος στα πρόσθια άκρα
Σε περιπτώσεις ήπιας νόσου ο ασθενής παραμένει όρθιος με τον αυχένα και την ουρά σε έκταση και τα πτερύγια των αυτών και τα χείλη να φέρονται προς τα οπίσω. Δεν παρατηρείται αταξία διότι η τοξίνη δεν προσβάλλει τα αισθητικά συστήματα ή την παρεγκεφαλίδα. Ο σπασμός των μυών του οφθαλμού είναι συνήθως πρώιμο σύμπτωμα και προκαλεί οπισθοχώρηση του βολβού και προβολή του τρίτου βλεφάρου.
Για τη θεραπεία συστήνεται ανάπαυση σε ήσυχο περιβάλλον. Μερικές φορές είναι χρήσιμη η ηρέμηση του ζώου. Προτείνεται η χορήγηση metronidazole ή penicillin. Η χορήγηση αντιτετανικού ορού στο σημείο του τραύματος ή ενδοφλέβια έχει μικρή δράση στη τοξίνη που έχει ήδη συνδεθεί με τους διάμεσους νευρώνες, αλλά εμποδίζει την εισαγωγή περαιτέρω ποσότητας στο νευρικό σύστημα. Σε μερικούς ασθενείς χρειάζεται η εκτέλεση γαστροτομίας για τη διατροφή με γαστρικό καθετήρα (tube gastrotomy) ή η τοποθέτηση ρινογαστρικού καθετήρα..
Για την αποκατάσταση μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !