Βακτηριακή Μηνιγγοεγκεφαλίτιδα (ΒΜ)

Οι βακτηριακές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ) παρατηρούνται σπάνια στους σκύλους και τις γάτες. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν η εμφάνισή τους σπανίζει λόγω ενδεχόμενων φυσικών προστατευτικών μηχανισμών, όπως ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός (BBB) ή τα περιστατικά δεν αναγνωρίζονται εξαιτίας της υψηλής πρώιμης θνησιμότητας πριν τεκμηριωθεί η διάγνωση.

Η βακτηριακή λοίμωξη του ΚΝΣ μπορεί να προκληθεί μέσω διαφόρων οδών:

• Άμεση επέκταση της μόλυνσης από γειτονικές εστίες (π.χ. έσω ωτίτιδα με επέκταση της λοίμωξης στο εγκεφαλικό στέλεχος, ρινική κοιλότητα, οφθαλμικούς κόγχους, παραρινικούς κόλπους)
• Διατιτραίνον τραύμα (π.χ. δαγκώματα στο κρανίο ιδιαίτερα σε κουτάβια και γατάκια, μετανάστευση ξένου σώματος στο θόλο του κρανίου)
• Αιματογενής διασπορά από απομακρυσμένες εστίες λοίμωξης (π.χ. βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα)

Για τις λοιμώξεις του ΚΝΣ έχουν ενοχοποιηθεί πολλά είδη βακτηρίων. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι τα βακτήρια Escherichia coli, Streptococcus spp., Klebsiella spp. και Bartonella spp. παρατηρούνται συχνότερα.

Οι βακτηριακές λοιμώξεις του ΚΝΣ έχουν αναφερθεί σε σκύλους και γάτες όλων των ηλικιών και φυλών. Ωστόσο, η πάθηση παρατηρείται συχνότερα σε νεαρά ζώα, ιδιαίτερα σε κουτάβια και γατάκια.

Οι κλινικές εκδηλώσεις ποικίλλουν και εξαρτώνται από την εντόπιση και την έκταση της προσβολής του ΚΝΣ. Τα νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν επιληπτικές κρίσεις, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, ελλείμματα στην εξέταση των εγκεφαλικών νεύρων, αταξία, πάρεση, καθώς και σημεία συστηματικής νόσου όπως πυρετό, λήθαργο ή ανορεξία.

Στη γάτα η πιο συχνή βακτηριακή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα είναι η ωτογενής μηνιγγοεγκεφαλίτιδα που οφείλεται σε επέκταση της φλεγμονής του έσω ωτός στο θόλο του κρανίου. Η πιο πιθανή οδός εισόδου των βακτηρίων στο θόλο του κρανίου είναι διαμέσου των νεύρων (κοχλιακό ν., αιθουσαίο ν.) και των αγγείων που διέρχονται διαμέσου του έσω ακουστικού πόρου (ο πόρος στην οπίσθια επιφάνεια της λιθοειδούς μοίρας του κροταφικού οστού).

Η διάγνωση είναι συχνά δύσκολη. Οι συνήθεις αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις μπορεί να είναι φυσιολογικές, αλλά μπορεί να έχουν ευρήματα συστηματικής φλεγμονής, όπως:

• Γενική αίματος (CBC)
  • Ουδετεροφιλική λευκοκυττάρωση με εκτροπή του δείκτη αριστερά
  • Λευκοκυτταρικές μεταβολές λόγω στρες (ουδετεροφιλία, λεμφοπενία, +/- μονοκυττάρωση)
• Βιοχημικές εξετάσεις
  • Πιθανή αύξηση ηπατικών ενζύμων (ALT, ALP)
  • Διαταραχές στη συγκέντρωση γλυκόζης (υπο- ή υπεργλυκαιμία)

Η μαγνητική τομογραφία προτιμάται έναντι της αξονικής τομογραφίας (CT) για την ανίχνευση ενδοκράνιων βλαβών. Η απεικόνιση μπορεί να αποκαλύψει διακριτή μάζα (π.χ. απόστημα) ή διάχυτη νόσο του παρεγχύματος.

Η ανάλυση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) αποτελεί το πιο πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο. Τυπικά παρατηρείται ουδετεροφιλική πλειοκυττάρωση με εκφυλισμένα ουδετερόφιλα τις περισσότερες φορές. Η αναγνώριση ενδοκυττάριων βακτηρίων εντός των ουδετερόφιλων επιβεβαιώνει τη λοίμωξη. Η παρουσία εξωκυττάριων βακτηρίων μπορεί να υποδηλώνει επιμόλυνση και όχι πραγματική λοίμωξη.

Το ΕΝΥ θα πρέπει πάντα να αποστέλλεται για αερόβια και αναερόβια καλλιέργεια. Ωστόσο, τα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα είναι συχνά, με έως και 80% των δειγμάτων να μην εμφανίζουν ανάπτυξη.

Η επιλογή του αντιβιοτικού θα πρέπει να βασίζεται στα αποτελέσματα καλλιέργειας και αντιβιογράμματος. Επί απουσίας επιβεβαιωμένης καλλιέργειας, ενδείκνυται η εμπειρική χορήγηση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος. Η αρχική θεραπεία θα πρέπει να χορηγείται ενδοφλεβίως για τις πρώτες 48–72 ώρες.

Παρότι πολλά αντιβιοτικά δεν διέρχονται εύκολα τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό (BBB) υπό φυσιολογικές συνθήκες, η φλεγμονώδης διαταραχή του BBB κατά τη διάρκεια ενεργού λοίμωξης αυξάνει τη διείσδυση των φαρμάκων στα αρχικά στάδια της θεραπείας.

• Αμπικιλλίνη: 22 mg/kg IV κάθε 6 ώρες
• Κλινδαμυκίνη: 10 mg/kg IV κάθε 12 ώρες (αποτελεσματική έναντι πολλών Gram-θετικών και αναερόβιων μικροοργανισμών)
• Ενροφλοξασίνη: 10 mg/kg IV κάθε 24 ώρες (σκύλοι). Χρήση με εξαιρετική προσοχή στις γάτες σε δόση ≤5 mg/kg/ημέρα, λόγω κινδύνου τοξικής βλάβης του αμφιβληστροειδούς και τύφλωσης αν η δόση είναι υψηλή ή η χορήγηση παρατεταμένη
• Κεφαλοσπορίνες 3ης γενιάς (π.χ. κεφοταξίμη): 25–50 mg/kg IV κάθε 8–12 ώρες (ιδιαίτερα για Gram-αρνητικές λοιμώξεις)
• Μετρονιδαζόλη: 10 mg/kg IV κάθε 12 ώρες για κάλυψη αναερόβιων (να μην υπερβαίνει τα 30 mg/kg/ημέρα λόγω κινδύνου νευροτοξικότητας)

Μετά την εμφάνιση κλινικής βελτίωσης, οι ασθενείς μπορούν να μεταβούν σε από του στόματος αντιβιοτική αγωγή. Αποτελεσματικά από του στόματος αντιβιοτικά περιλαμβάνουν:

• Κλινδαμυκίνη: 10 mg/kg PO κάθε 12 ώρες
• Τριμεθοπρίμη–σουλφοναμίδη (π.χ. Tribrissen): 15 mg/kg PO κάθε 12 ώρες

Τα κορτικοστεροειδή αντενδείκνυνται σε επιβεβαιωμένες βακτηριακές λοιμώξεις λόγω της ανοσοκατασταλτικής τους δράσης. Ωστόσο, στην ανθρώπινη ιατρική υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν τη βραχυχρόνια χορήγηση αντιφλεγμονωδών δόσεων (π.χ. πρεδνιζόνη 0,5 mg/kg PO κάθε 12 ώρες για έως 4 ημέρες) σε περιπτώσεις βακτηριακής μηνιγγίτιδας, με στόχο τη μείωση επιπλοκών που σχετίζονται με τη φλεγμονή. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να εξεταστεί με προσοχή και κατά περίπτωση σε ζώα.

Η χειρουργική παρέμβαση μπορεί να είναι απαραίτητη για την παροχέτευση προσβάσιμων αποστημάτων.

Η πρόγνωση των βακτηριακών λοιμώξεων του ΚΝΣ θεωρείται παραδοσιακά επιφυλακτική έως δυσμενής, κυρίως λόγω της δυνατότητας ταχείας εξέλιξης και των καθυστερήσεων στη διάγνωση. Παρ’ όλα αυτά, με έγκαιρη αναγνώριση και επιθετική θεραπεία, ορισμένα ζώα αναρρώνουν. Τα δεδομένα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη έκβαση παραμένουν περιορισμένα.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !