Μηνιγγίτιδα-Αρτηρίτιδα που Ανταποκρίνεται στα Στεροειδή (ΜΑΑΣ)

Η νόσος είναι γνωστή επίσης, και ως νεκρωτική αγγειίτιδα ή σύνδρομο πολυαρτιρίτιδας των νεαρών σκύλων ή σύνδρομο του πόνου στα beagle.

Το όνομα ΜΑΑΣ περιγράφει πολύ καλά τα κλινικά και παθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου.

Η ΜΑΑΣ είναι μια συστηματική ανοσολογική πάθηση που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των λεπτομηνίγγων και των αρτηριών τους. Η πάθηση ανταποκρίνεται στη χορήγηση κορτικοστεροειδών.

 Η αρτηρίτιδα εντοπίζεται συχνότερα στις λεπτομήνιγγες του ΝΜ σε σύγκριση με τις λεπτομήνιγγες του εγκεφάλου. Συχνά, παρατηρούνται αλλοιώσεις αρτηρίτιδας στον θυρεοειδή αδένα, στην καρδιά και στο μεσοπνευμόνιο. Η οξεία θρόμβωση των αγγείων μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικές αλλοιώσεις. Η ΜΑΑΣ μπορεί να παρατηρηθεί συγχρόνως με ανοσολογικά εξαρτώμενη πολυαρθρίτιδα.

Η ακριβής αιτιολογία της νόσου δεν είναι γνωστή. Σε σκύλους με ΜΑΑΣ έχουν καταδειχθεί ενεργοποιημένα κύτταρα-Τ, τα οποία δείχνουν πιθανή επαφή με ένα αντιγονικό ερέθισμα, παρότι ούτε ιοί ούτε βακτήρια έχουν ταυτοποιηθεί μέχρι σήμερα.

Η ΜΑΑΣ μπορεί να εμφανισθεί σε κάθε φυλή σκύλων, αλλά συχνότερα παρουσιάζεται στα Boxers, beagles, Bernese mountain dogs και German short-haired Pointers.

Τα κλινικά συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως στην ηλικία των 6-18 μηνών (4 μήνες – 7 έτη).

Η ΜΑΑΣ χαρακτηρίζεται από επεισόδια έντονης υπεραισθησίας στην περιοχή του αυχένα , κατάπτωση, ανορεξία και πυρετό.

1. Η κλασσική οξεία μορφή. Χαρακτηρίζεται από πόνο στον αυχένα, δυσκαμψία του αυχένα, δύσκαμπτο βάδισμα και πυρετό. Στην ανάλυση του ΕΝΥ διαπιστώνεται ουδετεροφιλική πλειοκυττάρωση (μη εκφυλισμένα ουδετερόφιλα χωρίς τοξικές αλλοιώσεις) και αύξηση των ολικών πρωτεϊνών. Σε βαριά περιστατικά παρατηρούνται άωρα και ώριμα ουδετερόφιλα. Συνήθως, τα ζώα παρουσιάζουν κύρτωση της ΣΣ που μπορεί να ομοιάζει με προβολή αυχενικού μεσοσπονδύλιου δίσκου.

Στην MRI πιθανόν να απεικονισθούν περιοχές των μηνίγγων που έχουν προσλάβει σκιαγραφικό.

2. Η χρόνια μορφή οφείλεται σε υποτροπές της οξείας νόσου ή υποτροπές λόγω ανεπαρκούς θεραπείας. Στην μορφή αυτή της νόσου η ίνωση των μηνίγγων λόγω της φλεγμονώδους διαδικασίας μπορεί να προκαλέσει έμφραξη στην ροή του ΕΝΥ ή έμφραξη των αγγείων προκαλώντας υδροκέφαλο ή ισχαιμία του νευρικού παρεγχύματος αντίστοιχα. Η προσβολή του κινητικού συστήματος και του συστήματος της ιδιοδεκτικής αισθητικότητσς μπορεί να οδηγήσουν σε πάρεση και αταξία ποικίλου βαθμού (κινητικά ελλείμματα). Αυτό οφείλεται σε αιφνίδια αιμορραγία στον υπαραχνοειδή χώρο. Σε βαριά περιστατικά μπορεί να παρατηρηθούν ελλείμματα στην αντίδραση απειλής, ανισοκορία και στραβισμός. Μερικοί σκύλοι μπορεί να έχουν συνυπάρχουσα σπειραματονεφρίτιδα.

Στην ανάλυση του ΕΝΥ στην χρόνια μορφή, διαπιστώνεται μονοκυτταρική πλειοκυττάρωση ή ανάμεικτος πληθυσμός κυττάρων (μονοκύτταρα και ουδετερόφιλα) και ήπια αύξηση των ολικών πρωτεϊνών.

• προβολή μεσοσπονδύλιου δίσκου  στην αυχενική μοίρα του ΝΜ
• σύνδρομο Wobbler
• λοιμώδης μηνιγγοεγκεφαλομυελίτιδα
• κοκκιωματώδης μηνιγγοεγκεφαλομυελίτιδα
• νεόπλασμα των μηνίγγων
• ατλαντοαξονικό υπεξάρθρημα

Τόσο στην οξεία όσο και στη χρόνια μορφή μπορεί να παρατηρηθεί έντονη περιφερική ουδετεροφιλία με εκτροπή του δείκτη προς τα αριστερά και αύξηση του κλάσματος της α-2 σφαιρίνης. Η αύξηση της τιμής της α-2 σφαιρίνης βοηθάει στην διαφοροποίηση της ΜΑΑΣ από άλλες ιδιοπαθείς ή λοιμώδεις ΜΕΜ.

Στην ανάλυση του ΕΝΥ, στην οξεία μορφή, διαπιστώνεται ουδετεροφιλική πλειοκυττάρωση (>100 κύτταρα/μl) και αύξηση των ολικών πρωτεϊνών. Τα ουδετερόφιλα, αντίθετα με αυτά που διαπιστώνονται στην βακτηριδιακή μηνιγγίτιδα, δεν είναι εκφυλισμένα. 

Οι περισσότεροι προσβεβλημένοι σκύλοι έχουν  αύξηση της IgA τόσο στο αίμα όσο και στο ΕΝΥ.

Η πρόγνωση των νεαρών σκύλων με την οξεία μορφή της νόσου είναι καλή, αν αρχίσει άμεση ανοσοκατασταλτική και/ή αντιφλεγμονώδης θεραπεία. Σε ποσοστό μεγαλύτερο από 80% των οξέων περιστατικών παρατηρείται μακροχρόνια ύφεση.

 Σε χρόνια περιστατικά ή σε περιστατικά με υποτροπές η πρόγνωση είναι επιφυλακτική.

Η θεραπεία είναι μακροχρόνια και μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από 2 έτη σε μερικά ζώα.

Πριν αρχίσει η θεραπεία πρέπει να αποκλεισθεί η ύπαρξη λοιμώδους παράγοντα.

Ο έλεγχος της προόδου της θεραπείας γίνεται με τη μέτρηση του αριθμού των κυττάρων στο ΕΝΥ.

Σε περιστατικά που δεν ανταποκρίνονται στην κορτιζόνη ή σε περιστατικά που η κορτιζόνη προκαλεί παρενέργειες, χορηγείται azathioprine.

Το ακόλουθο πρωτόκολλο θεραπείας με prednisolone ακολουθείται για τυπικά περιστατικά ΜΑΑΣ

1. Αρχικά, 4mg/kg orally ή IV κάθε 24 ώρες για τις 2 πρώτες ημέρες

2. Στη συνέχεια, 2mg/kg orally κάθε 24 ώρες για 14 ημέρες Αν τα κλινικά συμπτώματα βελτιωθούν μπορεί να γίνει περαιτέρω μείωση της δόσης

3. Στη συνέχεια, 1mg/kg orally κάθε 24 ώρες για 28 ημέρες. Αν δεν υπάρχουν κλινικά συμπτώματα μπορεί να γίνει περαιτέρω μείωση της δόσης

4. Στη συνέχεια, 0,5mg/kg orally κάθε 24 ώρες για 28 ημέρες. Αν δεν υπάρχουν κλινικά συμπτώματα μπορεί να γίνει περαιτέρω μείωση της δόσης

5. Τέλος, 0,5mg/kg orally κάθε 48 ώρες για 2 μήνες. Αν δεν υπάρχουν κλινικά συμπτώματα μπορεί να σταματήσει η χορήγηση

Αν τα κλινικά συμπτώματα ανθίστανται στην θεραπεία ή στη χρόνια μορφή χορηγείται και δεύτερο ανοσοκατασταλτικό φάρμακο (azathioprine σε δόση 1,5mg/kg orally κάθε 48 ώρες).

Τα αποτελέσματα μιας μελέτης που αφορούσε 10 σκύλους με ΜΑΑΣ, στους οποίους χορηγήθηκε μακροχρόνια θεραπεία (4-20 μήνες), ήταν ότι 8 από τους 10 σκύλους δεν παρουσίαζαν συμπτώματα για διάστημα 29 μηνών μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

(Cizinauskas S, Jaggy A, Tipold A: Long-term treatment of dogs with steroid-responsive meningitis-arteritis: clinical, laboratory and therapeutic results. J Small Anim Pract 41:295, 2000.)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !