Εκφυλιστική Μυελοπάθεια

Η εκφυλιστική μυελοπάθεια του σκύλου (degenerative myelopathy, DM) περιγράφθηκε για πρώτη φορά το 1973 από τον Averill. Είναι μια νόσος με ακαθόριστη έναρξη, και προοδευτική επιδείνωση που χαρακτηρίζεται από μυελική (ιδιοδεκτική) αταξία και σπαστική πάρεση (ΑΚΝ) των οπισθίων άκρων που τελικά οδηγεί σε παραπληγία.

Σήμερα, έχει διαπιστωθεί ότι σε προχωρημένα στάδια της νόσου εκτός από τους ΑΚΝ προσβάλλονται και οι ΚΚΝ.

Η νόσος χαρακτηρίζεται από αγνώστου αιτιολογίας εκφύλιση των νευραξόνων και της μυελίνης  (απομυελίνωση, μη φλεγμονώδης) και απώλεια των νευρικών ινών της λευκής ουσίας του ΝΜ με συχνότερη εντόπιση στη μέση και οπίσθια θωρακική περιοχή της ΣΣ (Θ3-Ο3 νευροτόμια).

Η νόσος ονομάζεται «εκφυλιστική μυελοπάθεια» λόγω των ιστολογικών ευρημάτων μιας μη ειδικής και αγνώστου αιτιολογίας εκφύλισης του ΝΜ.

Πρόσφατες μελέτες στη μοριακή γενετική έδειξαν ότι η νόσος έχει τους ίδιους αιτιοπαθογενετικούς μηχανισμούς με την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση στον άνθρωπο (amyotrophic lateral sclerosis) (Lou Gehrig disease).

Προσβάλλονται όλες οι μεγαλόσωμες και γιγαντόσωμες φυλές (συχνότητα προσβολής 0,19%) με τη φυλή G. Shepherd και corgi να προσβάλλονται συχνότερα. Προσβάλλονται σκύλοι μέσης και μεγάλης ηλικίας (μ.ο ηλικίας 9 ετών). Δεν υπάρχει προδιάθεση όσον αφορά το φύλο.

Τα χαρακτηριστικά κλινικά συμπτώματα είναι η προοδευτικά επιδεινούμενη ασύμμετρη σπαστική (ΑΚΝ) παραπάρεση, η ιδιοδεκτική αταξία στα οπίσθια άκρα και η απουσία  πόνου κατά τη ψηλάφηση της ΣΣ.

Η νευροανατομική διάγνωση εντοπίζει τη βλάβη στα Θ3-Ο3 νευροτόμια.

Σε χρόνιες μορφές τα κλινικά συμπτώματα εξελίσσονται σε χαλαρή παράλυση (ΚΚΝ) στα οπίσθια άκρα που τελικά προσβάλλει και τα πρόσθια.

Μετά την υποθετική διάγνωση η κλινική πορεία της νόσου ποικίλει με μέσο χρόνο διάρκειας 6 μήνες.

Στους περισσότερους σκύλους, 6-9 μήνες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων η νόσος εξελίσσεται σε παραπάρεση με αδυναμία βάδισης στα οπίσθια άκρα. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες ζητούν ευθανασία μόλις ο σκύλος δεν μπορεί να βάλει βάρος στα οπίσθια άκρα.

 Σε μικρόσωμες φυλές η πορεία της νόσου είναι μεγαλύτερη (η νόσος έχει περιγραφεί σε poodle).

1^ο στάδιο.

• Σταδιακά επιδεινούμενη ασύμμετρη ή συμμετρική σπαστική παραπάρεση και μυελική αταξία, με διατήρηση της ικανότητας για βάδιση. Με την προσεκτική παρατήρηση μπορεί να διαπιστωθούν  «φαγωμένα νύχια» στα οπίσθια άκρα.
• Φυσιολογικό ή αυξημένο το αντανακλαστικό της επιγονατίδας 
• Αντανακλαστικό κάμψης φυσιολογικό
• Έλλειψη πόνου κατά τη ψηλάφηση της ΣΣ

2o στάδιο.

• Παραπάρεση με αδυναμία βαδίσματος χωρίς υποστήριξη που εξελίσσεται σε παραπληγία
• Μειωμένα ή απόντα  τα νωτιαία αντανακλαστικά στα οπίσθια άκρα

3^ο στάδιο.

• Χαλαρή παραπληγία και πάρεση των προσθίων άκρων
• Απουσία νωτιαίων αντανακλαστικών στα οπίσθια άκρα
• Πιθανή ακράτεια ούρων/κοπράνων
• Πιθανή δυσφωνία
• Βαριά μυϊκή ατροφία στα οπίσθια άκρα

4^ο στάδιο.

• Χαλαρή τετραπληγία
• Απουσία νωτιαίων αντανακλαστικών και στα 4 άκρα
• Γενικευμένη βαριά μυϊκή ατροφία ακράτεια κοπράνων δυσφωνία
• Δυσφαγία
• Διαταραχή στην αναπνοή

*Το επιγονατιδικό αντανακλαστικό μπορεί να είναι αυξημένο, μειωμένο ή να απουσιάζει στο 15% των περιστατικών. Η προσβολή των ραχιαίων ριζών του μηριαίου νεύρου μπορεί να αναστείλει τα αισθητικά ερεθίσματα από τους τασεοϋποδοχείς που εντοπίζονται στον τετρακέφαλο μηριαίο μυ. Προσοχή, η μείωση του επιγονατιδικού αντανακλαστικού μπορεί να είναι φυσιολογική σε σκύλους μεγάλης ηλικίας.

Πιθανόν να παρατηρηθεί αντανακλαστικό της έκτασης του ετερόπλευρου άκρου (cross extensor) κατά την εκτέλεση του αντανακλαστικού της κάμψης λόγω της χρονιότητας της βλάβης στους ΑΚΝ.

Οι απεικονιστικές εξετάσεις είναι φυσιολογικές.

Η ανάλυση του ΕΝΥ είναι φυσιολογική.

Το ηλεκτρομυογράφημα είναι φυσιολογικό (εκτός από το τελικό στάδιο).

Η οριστική διάγνωση της εκφυλιστικής μυελοπάθειας γίνεται με ιστολογική  εξέταση του ΝΜ στη νεκροψία.

Οι νόσοι που μιμούνται ή συνυπάρχουν με την εκφυλιστική μυελοπάθεια είναι:

• Εκφυλιστική οσφυοϊερή στένωση
• Δισκοπάθεια (συνήθως Hansen type II). Παρατηρείται συχνότερα σε σκύλους μεγάλης ηλικίας μη χονδροδυστροφικών φυλών
• Νεοπλασία του ΝΜ
• Ορθοπεδικές νόσοι (Δυσπλασία του ισχίου, Ρήξη του προσθίου χιαστού συνδέσμου) Η αντίδραση επαναφοράς του άκρου είναι μια χρήσιμη δοκιμασία για το διαχωρισμό μεταξύ νευρολογικών και ορθοπεδικών παθήσεων διότι δεν απαιτεί την φόρτιση του άκρου με βάρος. Οι σκύλοι με ορθοπαιδικές νόσους δεν έχουν έλλειμμα στην επαναφορά του άκρου.
• Οπίσθια αυχενική σπονδυλομυελοπάθεια (Σύνδρομο Wobbler). Η δυσλειτουργία των οπίσθιων άκρων μπορεί να προηγηθεί της πάρεσης των προσθίων σε παθήσεις της αυχενικής μοίρας του ΝΜ.

Η διάγνωση είναι υποθετική και βασίζεται στα στοιχεία ταυτότητας, το ιστορικό, τα κλινικά συμπτώματα και στον αποκλεισμό συμπιεστικής μυελοπάθειας με μυελογραφία ή MRI.

Η ανάλυση του ΕΝΥ είναι φυσιολογική (φυσιολογικές πρωτεΐνες, φυσιολογικά κύτταρα) και διαφοροποιεί την DM από την μηνιγγίτιδα. Πρόσφατα γίνονται έρευνες για την ανεύρεση βιολογικών δεικτών στο ΕΝΥ που προσδιορίζουν ανοσολογικές αντιδράσεις.

Γενετική δοκιμή

Η πρόσφατη ανακάλυψη μιας μετάλλαξης στο γονίδιο υπεροξειδική δεσμουτάση -1 (SOD-1) που είναι μια από τις αφθονότερες πρωτεΐνες στο νευρικό σύστημα έδειξε ότι η νόσος είναι γονιδιακή.

Με DNA test  (κυκλοφορεί στο εμπόριο) (www. canine genetic diseases .net) που βασίζεται στη μετάλλαξη στη SOD-1 μπορεί να γίνει διάγνωση της πάθησης. Οι σκύλοι που είναι ομόζυγοι στη μετάλλαξη (έχουν δυο μεταλλαγμένα γονίδια) έχουν κίνδυνο να εκδηλώσουν DM. Οι ετερόζυγοι (έχουν ένα μεταλλαγμένο και ένα φυσιολογικό γονίδιο) είναι φορείς της DM και δεν αναπτύσσουν κλινικά συμπτώματα αλλά μπορεί να περάσουν τη νόσο στη μισή τοκετομάδα τους.  Οι φυσιολογικά ομόζυγοι σκύλοι (δεν έχουν τη μετάλλαξη) δεν νοσούν και δεν μεταδίδουν τη νόσο στη τοκετομάδα.

Επομένως το DNA SOD-1 test έχει μεγάλη χρήση στους εκτροφείς που επιθυμούν να μειώσουν τη συχνότητα της ΕΜ στην εκτροφή τους.

Όλες οι φαρμακευτικές θεραπείες που χρησιμοποιούνται είναι εμπειρικές χωρίς επιστημονική βάση.

Αν και υποτίθεται ότι η DM είναι μια ανοσοεξαρτώμενη νευροεκφυλιστική νόσος η χορήγηση ανοσοκατασταλτικών δόσεων κορτικοστεροειδών δεν βοηθά στη επιβράδυνση της νόσου.

Άλλα φάρμακα που έχουν χρησιμοποιηθεί χωρίς αποτελέσματα είναι Ε-αμινοκαπροϊκό οξύ, Ν-ακετυλοκυστεϊνη, βιταμίνη Β,C, Ε.

Η μόνη θεραπεία που δείχνει ότι επιμηκύνει τη ζωή του ζώου είναι η εντατική φυσικοθεραπεία.  (σκύλοι με εντατική φυσικοθεραπεία είχαν καλό επίπεδο ζωής για 255 ημέρες, σε σύγκριση με ζώα με ήπια φυσικοθεραπεία 155 ημέρες και με ζώα χωρίς φυσικοθεραπεία 55 ημέρες)

Η φυσικοθεραπεία συνίσταται στην καθημερινή άσκηση με περπάτημα 5-20 min 5 φορές την ημέρα, στις παθητικές κινήσεις των άκρων, στο massage και στην υδροθεραπεία.

Μετά την υποθετική διάγνωση η κλινική πορεία της νόσου ποικίλει με μέσο χρόνο διάρκειας τους 6 μήνες. Στους περισσότερους σκύλους, 6-9 μήνες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων εκδηλώνεται παραπληγία.

Σε μικρόσωμες φυλές η πορεία της νόσου είναι μακρύτερη (η νόσος έχει περιγραφεί και σε poodle).

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !

• Bouché TV, Coates JR, Moore SA, et al. Diagnosis and management of dogs with degenerative myelopathy: A survey of neurologists and rehabilitation professionals. J Vet Intern Med 2023;37(5):1815-20.
• Coates JR, March PA, Oglesbee M, et al. Clinical characterization of a familial degenerative myelopathy in Pembroke Welsh Corgi dogs. J Vet Intern Med 2007;21:1323-1331.
• Coates JR, Wininger FA. Canine Degenerative Myelopathy. Vet Clin North Am Small Anim Pract 2010;40:929-950.
• Gouveia D, Correia J, Cardoso A, et al. Intensive neurorehabilitation and allogeneic stem cells transplantation in canine degenerative myelopathy. Front Vet Sci 2023;10(0):1192744.
• Holder AL, Price JA, Adams JP, et al. A retrospective study of the prevalence of the canine degenerative myelopathy associated superoxide dismutase 1 mutation (SOD1:c.118G > A) in a referral population of German Shepherd dogs from the UK. Canine Genet Epidemiol 2014;1:10.
• Ivansson EL, Megquier K, Kozyrev SV, et al. Variants within the SP110 nuclear body protein modify risk of canine degenerative myelopathy. Proc Natl Acad Sci USA 2016;113:E3091-100.
• Kathmann I, Cizinauskas S, Doherr MG, et al. Daily controlled physiotherapy increases survival time in dogs with suspected Degenerative Myelopathy. J Vet Intern Med 2006;20:927-932.
• Kobatake Y, Sakai H, Tsukui T, et al. Localization of a mutant SOD1 protein in E40K-heterozygous dogs: Implications for non-cell-autonomous pathogenesis of degenerative myelopathy. J Neurol Sci 2017;372(0):369-78.
• Kohyama M, Kitagawa M, Kamishina H, et al. Degenerative myelopathy in the Collie breed: a retrospective immunohistochemical analysis of superoxide dismutase 1 in an affected Rough Collie, and a molecular epidemiological survey of the SOD1: c.118G>A mutation in Japan. J Vet Med Sci 2017;79(2):375-9.
• Kowal JB, Verga SA, Pandeva SR, et al. Electrical impedance myography in dogs with Degenerative Myelopathy. Front Vet Sci 2022;9(0):874277.
• Lewis MJ, Shomper JL, Williamson BG, et al. Brain diffusion tensor imaging in dogs with degenerative myelopathy. J Vet Intern Med 2021;35(5):2342-9.
• Mandrioli L, Gandini G, Gentilini F, et al. Degenerative Myelopathy in Hovawart dogs: Molecular characterization, pathological features and accumulation of mutant superoxide dismutase 1 protein. J Comp Pathol 2021;182(0):37-42.
• Naito E, Nakata K, Sakai H, et al. Diffusion tensor imaging-based quantitative analysis of the spinal cord in Pembroke Welsh Corgis with degenerative myelopathy. J Vet Med Sci 2022;84(2):199-207.
• Nomura S, Kobatake Y, Takashima S, et al. The inhibitory effects of MIF on accumulation of canine degenerative myelopathy-associated mutant SOD1 aggregation. Res Vet Sci 2022;147(0):7-11.
• Oyake K, Kobatake Y, Shibat S. Changes in respiratory function in Pembroke Welsh Corgi dogs with degenerative myelopathy. J Vet Med Sci 2016;78(8):1323-7.
• Pancotto TE. Rehabilitation therapy for the Degenerative Myelopathy patient. Vet Clin North Am Small Anim Pract 2023;53(4):845-56.
• Toedebusch CM, Bachrach MD, Garcia VB, et al. Cerebrospinal fluid levels of phosphorylated neurofilament heavy as a diagnostic marker of canine Degenerative Myelopathy. J Vet Intern Med 2017;31:513-20.
• Turba ME, Loechel R, Rombolà E, et al. Evidence of a genomic insertion in intron 2 of SOD1 causing allelic drop-out during routine diagnostic testing for canine degenerative myelopathy. Anim Genet 2017;48(3):365-8.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας!