Δυσαυτονομία

Η δυσαυτονομία είναι μια σπάνια εκφυλιστική νευροπάθεια που προσβάλλει το αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό). Οι κλινικές εκδηλώσεις χαρακτηρίζονται κυρίως από δυσλειτουργία του παρασυμπαθητικού συστήματος.

Η πάθηση περιγράφηκε αρχικά στα άλογα ως «grass sickness» στη Σκωτία και ως «mal seco» στη Νότια Αμερική. Μεταξύ των κατοικίδιων ζώων, η δυσαυτονομία καταγράφηκε πρώτα στις γάτες στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη συνέχεια ακολούθησαν αναφορές σε σκύλους σε ολόκληρη την Ευρώπη, συνήθως ως μεμονωμένες περιπτώσεις. Στην Ευρώπη η πάθηση φαίνεται να εμφανίζεται συχνότερα στις γάτες σε σύγκριση με τους σκύλους. Η αιτιολογία παραμένει άγνωστη, αν και έχουν προταθεί αρκετές

Ο έμετος αποτελεί το συχνότερο κύριο σύμπτωμα που αναφέρουν οι ιδιοκτήτες. Η διάρροια και η ανορεξία παρατηρούνται επίσης συχνά. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν λήθαργο, προοδευτική απώλεια βάρους, δύσπνοια, ρινικό έκκριμα, τεινεσμό, δυσκοιλιότητα, γενικευμένη αδυναμία, αναγωγή, βήχα, φτέρνισμα, οφθαλμικές εκκρίσεις, μυδρίαση, επιληπτικές κρίσεις, δυσφαγία και δυσφωνία.

Η νευρολογική και η κλινική εξέταση αποκαλύπτουν συνήθως πολλές ανωμαλίες συμβατές με δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος όπως:

• απουσία ή μείωση του αντανακλαστικού της κόρης
• ρινική συμφόρηση με ξηρούς βλεννογόνους
• δυσφαγία
• πρόπτωση του τρίτου βλεφάρου
• δυσουρία (Δ.Δ. από αντανακλαστική δυσενέργεια)
• ακράτεια ούρων
• ακράτεια κοπράνων με μειωμένο τόνο του σφιγκτήρα του πρωκτού
• δυσκοιλιότητα (συχνότερη στις γάτες)
• διάρροια (συχνότερη στους σκύλους)
• βραδυκαρδία

Η πιθανή διάγνωση μπορεί να τεθεί βάσει του χαρακτηριστικού ιστορικού και του συνδυασμού των νευρολογικών και κλινικών ευρημάτων.

Οι φαρμακολογικές δοκιμασίες παρέχουν σημαντική διαγνωστική υποστήριξη.

Η ενστάλαξη 1–2 σταγόνων αραιωμένης πιλοκαρπίνης (0,05–0,1%) στον οφθαλμό προκαλεί συνήθως ταχεία μύση σε ζώα με δυσαυτονομία. Αυτό οφείλεται στο φαινόμενο της  υπερευαισθησίας λόγω απονεύρωσης κατά το οποίο όταν ένα όργανο χάνει τη φυσιολογική του νεύρωση τα κύτταρά του προσπαθούν να «αντισταθμίσουν» αυτή την απώλεια αντιδρώντας υπερβολικά έντονα ακόμη και σε πολύ μικρές ποσότητες νευροδιαβιβαστών ή φαρμάκων. Σε φυσιολογικό ζώο δεν προκαλείται ή προκαλείται ελάχιστη μύση με την ενστάλαξη πιλοκαρπίνης

Η δοκιμασία πρόκλησης με ατροπίνη (atropine challenge test) μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τη διάγνωση και θα πρέπει να πραγματοποιείται σε όλα τα ύποπτα περιστατικά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό ηρεμίας, καθώς δεν παρουσιάζουν όλα τα ζώα με δυσαυτονομία βραδυκαρδία. Στα φυσιολογικά ζώα, η χορήγηση ατροπίνης προκαλεί ταχυκαρδία, ενώ αυτή η ανταπόκριση απουσιάζει στους ασθενείς με δυσαυτονομία.

Οι συνήθεις εργαστηριακές εξετάσεις είναι κατά κανόνα χωρίς ιδιαίτερα ευρήματα, αν και μπορεί να παρατηρηθούν ηλεκτρολυτικές διαταραχές δευτερογενώς λόγω απωλειών από το γαστρεντερικό. Θα πρέπει να γίνονται ακτινογραφίες θώρακα για την εκτίμηση παρουσίας μεγαοισοφάγου, ο οποίος αποτελεί συχνή επιπλοκή.

Η οριστική διάγνωση απαιτεί την διαπίστωση απώλειας νευρώνων στο παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα μετά από ιστοπαθολογική εξέταση μετά θάνατον.

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη δυσαυτονομία. Η αντιμετώπιση βασίζεται σε εντατική υποστηρικτική αγωγή με στόχο την αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών των διαφόρων οργανικών συστημάτων.

Υποστήριξη γαστρεντερικού συστήματος

Τα προκινητικά φάρμακα βελτιώνουν την κινητικότητα του γαστρεντερικού σωλήνα, μειώνουν τις αναγωγές και τους εμέτους και έχουν προληπτική δράση έναντι της οισοφαγίτιδας.

• Μετοκλοπραμίδη: 0,2–0,4 mg/kg από το στόμα (PO), ενδοφλέβια (IV), ενδομυϊκά (IM) ή υποδόρια (SQ) κάθε 8 ώρες
• Σισαπρίδη: 0,1–0,5 mg/kg PO κάθε 8–12 ώρες

Βελτίωση της κινητικότητας του ουροποιητικού και γαστρεντερικού συστήματος

Εξωτερική με τα χέρια συμπίεση της ουροδόχου κύστης σε περιπτώσεις κατακράτησης ούρων

Τα χολινεργικά φάρμακα μπορούν να ανακουφίσουν τη δυσκοιλιότητα και την κατακράτηση ούρων.

• Βηθανεχόλη (Bethanechol): 0,05 mg/kg PO ή SQ κάθε 8–12 ώρες

Οφθαλμική φροντίδα

Η ενστάλαξη παρασυμπαθητικομιμητικών μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή δακρύων και να μειώσει τη φωτοφοβία

• Πιλοκαρπίνη 1% οφθαλμικό διάλυμα: 1 σταγόνα σε κάθε οφθαλμό κάθε 6–12 ώρες

Υποστηρικτικά μέτρα

• Διατήρηση της ενυδάτωσης των βλεννογόνων με τεχνητά δάκρυα
• Διατροφική υποστήριξη μέσω ρινογαστρικού καθετήρα ή γαστροστομίας
• Παρεντερική διατροφή όταν η εντερική σίτιση αντενδείκνυται
• Διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών με κατάλληλη ενδοφλέβια χορήγηση υγρών
• Φυσικοθεραπεία για τη διατήρηση του μυϊκού τόνου και την πρόληψη επιπλοκών από παρατεταμένη κατάκλιση

Η πρόγνωση της δυσαυτονομίας είναι δυσμενής. Τα αναφερόμενα ποσοστά θνησιμότητας φτάνουν έως και 90% στους σκύλους και 70% στις γάτες. Τα ζώα που επιβιώνουν από την οξεία φάση συχνά εμφανίζουν μόνιμα νευρολογικά ελλείμματα, τα οποία απαιτούν μακροχρόνια εντατική υποστηρικτική φροντίδα και στενή παρακολούθηση.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !