Οπτική Νευρίτιδα

Η οπτική νευρίτιδα (optic neuritis) είναι η φλεγμονή ή η μικροβιακή λοίμωξη των οπτικών νεύρων. Οι αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν οπτική νευρίτιδα είναι:

• Αυτοάνοση διαταραχή
• Η οφθαλμική μορφή  της κοκκιωματώδους μηνιγγοεγκεφαλίτιδας (GME). Επίσης, σε ποσοστό σκύλων 10% με κοκκιωματώδη μηνιγγοεγκεφαλίτιδα συνυπάρχει οπτική νευρίτιδα.
• Μικροβιακή μόλυνση
• Νεοπλασία του οπτικού νεύρου (π.χ. λέμφωμα, μηνιγγίωμα)

Το υπόλοιπο άρθρο θα αναφερθεί στη μη λοιμώδη φλεγμονώδη (αυτοάνοσης αιτιολογίας) μορφή της οπτικής νευρίτιδας.

Η οπτική νευρίτιδα εμφανίζεται σε σκύλους οποιασδήποτε ηλικίας και φύλου. Οι περισσότεροι σκύλοι είναι νεαροί ενήλικες έως μέσης ηλικίας. Η πάθηση εμφανίζεται σπάνια έως πολύ σπάνια στις γάτες.

Η οπτική νευρίτιδα προκαλεί αιφνίδια απώλεια της όρασης.

• Η αμφοτερόπλευρη τύφλωση είναι πιο συχνή
• Μπορεί να εκδηλωθεί και τύφλωση μόνον από τον ένα οφθαλμό
• Οι ιδιοκτήτες μπορεί να παρατηρήσουν μυδρίαση (διαστολή της κόρης)

Στη βυθοσκόπηση του οφθαλμού, τις περισσότερες φορές, διαπιστώνονται αλλοιώσεις γύρω από την οπτική θηλή (οίδημα, υπεραιμία, αιμορραγία και εξίδρωμα). Η οπτική νευρίτιδα θα πρέπει να διαφοροποιείται από το οίδημα της οπτικής θηλής (papilledema) το οποίο συνιστά παθητικό οίδημα του οπτικού δίσκου (οπτική θηλή, κεφαλή του οπτικού νεύρου) λόγω αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης και στην οξεία φάση δεν συνοδεύεται με απώλεια της όρασης ή με ελλείμματα στο αντανακλαστικό της κόρης.

Τα κυριότερα νευρολογικά ελλείμματα είναι:

• απουσία αντίδρασης απειλής (menace response)
• τύφλωση (π.χ. αδυναμία παρακολούθησης κινούμενων αντικειμένων, πρόσκρουση σε αντικείμενα)
• μυδρίαση στους προσβεβλημένους οφθαλμούς
• το αντανακλαστικό της κόρης σε σοβαρές περιπτώσεις απουσιάζει και στους δυο οφθαλμούς. Σε ήπια περιστατικά μπορεί να διατηρείται ακόμα και σε σκύλο με τύφλωση, επειδή για την ολοκλήρωσή του απαιτείται μικρός αριθμός λειτουργικών αξόνων (ενώ για την όραση απαιτείται μεγάλος αριθμός λειτουργικών αξόνων).
• Στην εξέταση του αμφιβληστροειδή με βυθοσκόπηση μπορεί να παρατηρηθεί:
• διογκωμένη ή προπίπτουσα οπτική θηλή
• ασαφή όρια της θηλής

Πρέπει να πραγματοποιείται πλήρης νευρολογική εξέταση για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν και άλλα σημεία δυσλειτουργίας του κεντρικού νευρικού συστήματος.

• Σύνδρομο αιφνίδιας επίκτητης εκφύλισης αμφιβληστροειδούς (SARDS)
• Οπτική Νευρίτιδα (ιδιοπαθής, πιθανώς αυτοάνοσης αιτιολογία)
• Λοιμώδη νοσήματα (π.χ. Cryptococcus και άλλες μυκητιάσεις, ιός της νόσου του Carré, ρικετσιώσεις, πρωτοζωικές λοιμώξεις, FIP)
• Νεοπλασία (π.χ. λέμφωμα, μηνιγγίωμα)
• Αμφοτερόπλευρη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς
• Γλαύκωμα
• Νεοπλασία που πιέζει το οπτικό χίασμα (π.χ. μακροαδένωμα υπόφυσης)
• Νοσήματα με χρόνια/προοδευτική απώλεια της όρασης που μπορεί να θεωρηθεί ότι είχαν αιφνίδια εμφάνιση  
• Προοδευτική ατροφία αμφιβληστροειδούς
• Καταρράκτης

Η διάγνωση βασίζεται στα ευρήματα της νευρολογικής εξέτασης και το φυσιολογικό ηλεκτρο-αμφιβληστροειδογράφημα (ERG), που αποκλείει νόσο του αμφιβληστροειδούς (π.χ. SARDS)

Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι η εξέταση εκλογής λόγω της καλύτερης απεικόνισης μαλακών ιστών. Μπορεί να απεικονιστούν διογκωμένα τα οπτικά νεύρα ή τα οπτικά νεύρα ενισχυμένα μετά από πρόσληψη σκιαγραφικού. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η MRI είναι φυσιολογική. Παρόλα αυτά, η MRI συνιστάται για τον αποκλεισμό ενδοκρανιακών αιτίων τύφλωσης (π.χ. κοκκιωματώδης μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, λοιμώξεις, νεοπλασία όπως μακροαδένωμα της υπόφυσης).

Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (CSF) είναι συνήθως φυσιολογικό ή μπορεί να παρουσιάζει ελαφρώς αυξημένη πρωτεΐνη ή/και κύτταρα

Η βασική θεραπεία για την αυτοάνοση μορφή της οπτικής νευρίτιδας είναι η χορήγηση πρεδνιζόνης σε ανοσοκατασταλτικές δόσεις

Η τυπική αρχική δοσολογία είναι 1 mg/kg από το στόμα κάθε 12 ώρες για 2 εβδομάδες. Αν επανέλθει η όραση γίνεται σταδιακή μείωση της δόσης που συνεχίζεται για αρκετούς μήνες.

Αν η όραση δεν επανέλθει και ταυτόχρονα δεν υπάρχουν άλλα συμπτώματα από το ΚΝΣ τότε η πρεδνιζόνη μειώνεται γρηγορότερα και διακόπτεται,  καθώς η αποκατάσταση της τύφλωσης είναι απίθανη.

Μπορεί να απαιτηθούν και άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για τον έλεγχο της φλεγμονής

και τη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών της πρεδνιζόνης

Η πρόγνωση για επαναφορά της όρασης είναι επιφυλακτική.

Σε πολλές περιπτώσεις, η νόσος υφίσταται ήδη για ημέρες ή εβδομάδες πριν τη διάγνωση, οπότε η αργοπορημένη έναρξη της θεραπείας δεν οδηγεί σε αποκατάσταση της όρασης.

Η επιθετική θεραπεία με πρεδνιζόνη πρέπει να αρχίζει στα αρχικά στάδια της νόσου για να είναι αποτελεσματική.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

• Armour MD, Broome M, Dell’anna, et al. A review of orbital and intracranial magnetic resonance imaging in 79 canine and 13 feline patients (2004-2010). Vet Ophthalmol 2011;14:215-226.
• Fischer CA, Jones GT. Optic neuritis in dogs. J Am Vet Med Assoc 1972;160:68-79.
• Grahn BH, Starrack G, Bauer B. Diagnostic ophthalmology. Optic neuritis in a dog. Can Vet J 2012;53:1223-1224.
• Nell B. Optic neuritis in dogs and cats. Vet Clin North Am Small Anim Pract 2008;38:403-415.
• Richards TR, Whelan NC, Pinard CL, et al. Optic neuritis caused by canine distemper virus in a Jack Russell terrier. Can Vet J 2011;52:398-402.
• Seruca C, Ródenas S, Leiva M, et al. Acute postretinal blindness: ophthalmologic, neurologic, and magnetic resonance imaging findings in dogs and cats (seven cases). Vet Ophthalmol 2010;13:307-314
• Smith SM, Westermeyer HD, Mariani CL, et al. Optic neuritis in dogs: 96 cats (1983-2016). Vet Ophthalmol 2018;21(5):442-51.
• StadtbäumerK, Leschnik MW, Nell B. Tick-borne encephalitis virus as a possible cause of optic neuritis in a dog. Vet Ophthalmol 2004;7:271-277.
• Wronski JG, de Ceci BS, Raiter J, et al. Ophthalmic and immunopathological characterization of systemic infectious diseases in cats. Vet Pathol 2023;60(3):352-9.