Κάκωση του Βραχιόνιου Πλέγματος

Το βραχιόνιο πλέγμα είναι ένα δίκτυο νωτιαίων νευρικών ινών που σχηματίζεται από τη συνένωση των κοιλιακών ριζών των νωτιαίων νεύρων που ανατέλλουν από τα νευροτόμια Α6 έως Θ3 του νωτιαίου μυελού. Οι νευρικές ίνες που εξέρχονται από το βραχιόνιο πλέγμα σχηματίζουν τα περιφερικά νεύρα που νευρώνουν το πρόσθιο άκρο, το δερματικό θωρακοκοιλιακό μυ μέσω του πλάγιου θωρακικού νεύρου (cutaneus trunci m.) και το  θωρακικό συμπαθητικό στέλεχος.

Η κάκωση του βραχιόνιου πλέγματος (Brachial plexus injury) είναι σχετικά συχνή στη νευρολογία των ζώων συντροφιάς. Οφείλονται συνήθως σε έντονη έλξη του προσθίου άκρου ή απαγωγή της ωμοπλάτης ως αποτέλεσμα τραυματισμού (π.χ. σύγκρουση με αυτοκίνητο, δαγκώματα, τραύμα από πυροβόλο όπλο). Η βλάβη εντοπίζεται συχνότερα στις ρίζες των νεύρων κατά την έξοδό τους από τον νωτιαίο μυελό και όχι στο ίδιο το βραχιόνιο πλέγμα. Οι κοιλιακές (κινητικές) ρίζες είναι πιο ευάλωτες σε τραυματισμό σε σχέση με τις ραχιαίες (αισθητικές).

Ο όρος «απόσπαση του βραχιόνιου πλέγματος» (avulsion) χρησιμοποιείται συχνά, ωστόσο ο όρος «κάκωση βραχιόνιου πλέγματος» είναι πιο κατάλληλος, καθώς δεν υπάρχει πάντα πραγματική αποκόλληση.

Η βλάβη των περιφερικών νεύρων ανάλογα με τη βαρύτητα ταξινομείται σε τρεις κατηγορίες:

Κατηγορία I = Νευροπραξία (neuropraxia)

Πρόκειται για παροδική δυσλειτουργία του νεύρου με ελάχιστη ή καθόλου δομική βλάβη. Μπορεί να οφείλεται σε παροδική ισχαιμία ή ήπια απομυελίνωση, προκαλώντας διάφορους βαθμούς κινητικής δυσλειτουργίας ή πάρεσης. Η αισθητικότητα διατηρείται, επειδή οι μεγάλες αισθητικές ίνες συνήθως δεν επηρεάζονται.

Κατηγορία II = Αξονοτμήση (axonotmesis)

Είναι πιο σοβαρή μορφή βλάβης, κατά την οποία υπάρχει δομική αλλοίωση σε μερικούς ή όλους τους άξονες των νεύρων. Παρατηρούνται τόσο κινητικά όσο και αισθητικά ελλείμματα με χαρακτηριστικά συμπτώματα κατώτερου κινητικού νευρώνα (ΚΚΝ) όπως:

• Μείωση των αντιδράσεων θέσης
• Μείωση ή απουσία των νωτιαίων αντανακλαστικών και του αντανακλαστικού κάμψης
• Μείωση του μυϊκού τόνου
• Νευρογενής μυϊκή ατροφία

Η αναγέννηση των αξόνων είναι δυνατή, επειδή το περίβλημα του νεύρου παραμένει άθικτο.

Κατηγορία III = Νευροτμήση (neurotmesis)

Είναι η πιο σοβαρή μορφή βλάβης, κατά την οποία οι άξονες και ο υποστηρικτικός συνδετικός ιστός τέμνονται πλήρως. Δεν είναι δυνατή η αναγέννηση των αξόνων, καθώς δεν υπάρχει το απαραίτητο «υπόστρωμα». Παρατηρείται παράλυση των μυών που έχουν απονευρωθεί και απουσία αίσθησης πόνου.

Οι κακώσεις του βραχιόνιου πλέγματος εμφανίζονται σε σκύλους και γάτες όλων των ηλικιών και φυλών.

Τα ζώα συνήθως προσκομίζονται για εξέταση μετά από τραυματισμό και συχνότερα μετά από τροχαίο ατύχημα. Η συμπτωματολογία ποικίλει από αδυναμία σε μία μυϊκή ομάδα του προσθίου άκρου έως πλήρη παράλυση του προσβεβλημένου άκρου.

Τα ευρήματα της νευρολογικής εξέτασης εξαρτώνται από το ποια νεύρα ή νευρικές ρίζες έχουν προσβληθεί και από τη σοβαρότητα της βλάβης. Οι κακώσεις του οπισθίου τμήματος του βραχιόνιου πλέγματος είναι συχνές, με ιδιαίτερη τη βλάβη του κερκιδικού νεύρου, το οποίο νευρώνει τους κύριους εκτείνοντες μύες που φέρουν βάρος στο πρόσθιο  άκρο. Η βλάβη του κερκιδικού νεύρου προκαλεί πάρεση του άκρου, που χαρακτηρίζεται από κάμψη του αγκώνα και του καρπού.

Οι πρόσθιες ρίζες της αυχενικής διόγκωσης /βραχιόνιου πλέγματος προσβάλλονται λιγότερο συχνά.

Το μυοδερματικό νεύρο, που νευρώνει τον δικέφαλο βραχιόνιο μυ, συχνά δεν επηρεάζεται. Αν υπάρχει βλάβη στο κερκιδικό νεύρο αλλά όχι στο μυοδερματικό, παρατηρείται υπερβολική κάμψη του αγκώνα.

Εάν υποστούν κάκωση οι ρίζες Α8–Θ1 από τις οποίες προέρχεται το πλάγιο θωρακικό νεύρο παρατηρείται απουσία του ομόπλευρου δερματομυϊκού αντανακλαστιού (cutaneus trunci) Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ομόπλευρο σύνδρομο Horner (μερικό, έως πλήρες), εάν έχουν επηρεαστεί οι προγαγγλιακές συμπαθητικές ίνες (Θ1–Θ3) προς τον οφθαλμό.

Είναι δυνατόν να παρατηρηθούν διάφορου βαθμού διαταραχές της αισθητικότητας του δέρματος.

Για τα πρότυπα κατανομής της δερματικής νεύρωσης, ο αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει σε εξειδικευμένες πηγές.

Η διάγνωση τίθεται συνήθως εύκολα με βάση το ιστορικό τραυματισμού και τα χαρακτηριστικά κλινικά συμπτώματα που περιγράφονται παραπάνω.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται πιο εξειδικευμένες εξετάσεις όπως:

• Ηλεκτροδιαγνωστικός έλεγχος (EMG, μελέτη αγωγιμότητας νεύρων) για καλύτερη εκτίμηση των προσβεβλημένων νεύρων και μυών
• Μαγνητική τομογραφία (MRI), η οποία μπορεί να αναδείξει βλάβες στα νεύρα, αλλά συνήθως δεν είναι απαραίτητη όταν υπάρχει σαφές ιστορικό τραύματος

Η MRI συνιστάται όταν υπάρχει μονοπάρεση του προσθίου άκρου χωρίς σαφές ιστορικό τραυματισμού, καθώς άλλες παθήσεις (π.χ. πλάγια κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου στον αυχένα) μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Γενικά δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την κάκωση του βραχιόνιου πλέγματος. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται κυρίως σε:

• Φυσικοθεραπεία
• Υποστηρικτική φροντίδα

Σε ζώα που διατηρούν την αίσθηση του πόνου στο προσβεβλημένο άκρο, η φυσικοθεραπεία είναι σημαντική.

Έχουν περιγραφεί χειρουργικές τεχνικές (μεταμόσχευση νεύρων, μεταφορά τενόντων), αλλά εφαρμόζονται σπάνια.

Η αρθρόδεση του καρπού ή η χρήση νάρθηκα μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή «δίπλωσης» του άκρου κατά τη στήριξη.

Όταν δεν υπάρχει βελτίωση μετά από αρκετούς μήνες εντατικής φυσικοθεραπείας ή υπάρχει αυτοτραυματισμός ή τραυματισμός του άκρου λόγω συρσίματος στο έδαφος πρέπει να εξετάζεται ο ακρωτηριασμός.

Η πρόγνωση είναι γενικά από μέτρια έως επιφυλακτική.

Οι νευρικοί άξονες αναγεννιούνται με ρυθμό περίπου 1–4 mm την ημέρα, επομένως η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει από εβδομάδες έως μήνες.