Η πάθηση ανακοινώθηκε για πρώτη φορά το 1954 στις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ σε σκύλους που δαγκώθηκαν από ρακούν και ήρθαν σε επαφή με το σίελό του. Η πάθηση ονομάστηκε αρχικά «παράλυση των σκύλων της φυλής Coonhound» (“Coonhound paralysis”, στη φυλή Coonhound ανήκουν κυνηγετικοί σκύλοι που κυνηγούν ρακούν) και το κύριο κλινικό χαρακτηριστικό της ήταν η χαλαρή παράλυση και στα τέσσερα άκρα (παράλυση των ΚΚΝ).
Αργότερα, σε πολλές χώρες του κόσμου περιγράφηκαν όμοια συμπτώματα σε σκύλους που δεν εκτέθηκαν σε δάγκωμα ρακούν και η πάθηση ονομάστηκε ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα ή μετεμβολιακή πολυριζονευρίτιδα (postvaccinal polyradiculoneuritis).
Σημαντική σημείωση
Η ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα είναι οξεία φλεγμονώδης και απομυελινωτική πολυριζονευροπάθεια αυτοάνοσης παθογένειας, που προσβάλει συμμετρικά τα περιφερικά νεύρα. Πρόκειται για αυτοάνοση προσβολή του ελύτρου μυελίνης των περιφερικών νεύρων.
Στο σχεδιάγραμμα απεικονίζεται μια φυσιολογική νευρική ίνα και μια νευρική ίνα της οποίας έχει καταστραφεί το έλυτρο της μυελίνης
Η οξεία ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα μπορεί να πυροδοτηθεί από πολλούς παράγοντες στους οποίους περιλαμβάνονται:
- εμβόλια
- ο σίελος του ρακούν
- διάφοροι λοιμώδεις παράγοντες συμπεριλαμβανομένου του Toxoplasma gondii και του καμπυλοβακτηρίδιου jejuni (Campylobacter jejuni). Το βακτήριο Campylobacter jenuni βρίσκεται στο γαστρεντερικό σωλήνα της κότας. Για αυτό το λόγο πρέπει να αποφεύγεται η σίτιση των σκύλων με ωμό κοτόπουλο.
Η πάθηση σπάνια παρατηρείται στη γάτα.
Σημαντική πληροφορία
Η νόσος ομοιάζει με το σύνδρομο Guillain-Barre του ανθρώπου.
Κλινικά συμπτώματα
Προσβάλλονται σκύλοι όλων των ηλικιών και φυλών. Η πάθηση εμφανίζει μια αρχική φάση που εκδηλώνεται με δύσκαμπτο βάδισμα και βήματα μικρού διασκελισμού στα οπίσθια άκρα. Σύντομα, εντός 2-4 ημερών, η κλινική εικόνα μεταβάλλεται σε χαλαρή παραπάρεση. Στις επόμενες 10-15 ημέρες παρατηρείται πάρεση και στα πρόσθια άκρα, με συνέπεια την εμφάνιση χαλαρής τετραπάρεσης ή τετραπληγίας με ή χωρίς τη διατήρηση της ικανότητας βαδίσματος. Πολλές φορές παρατηρείται αδυναμία ανύψωσης του αυχένα και η κεφαλή διατηρείται σε «σκυφτή» θέση.
Η χαλαρή τετραπάρεση ή τετραπληγία διατηρείται σε όλη τη διάρκεια της νόσησης. Σε σπάνιες περιπτώσεις προσβάλλονται πρώτα τα πρόσθια άκρα και ακολουθούν τα οπίσθια.
Σε βαριά περιστατικά μπορεί να παρατηρηθεί αναπνευστική παράλυση λόγω προσβολής των μεσοπλεύριων νεύρων ή του φρενικού νεύρου.
Σε μερικούς σκύλους μπορεί να εκδηλωθεί βραχνάδα (αλλαγή της χροιάς της φωνής) ή αφωνία λόγω παράλυσης του γλωσσοφαρυγγικού (ΕΣ IX) και του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου ή να εκδηλωθούν συμπτώματα παράλυσης του προσωπικού νεύρου (ΕΣ VII).
Η αισθητικότητα των άκρων διατηρείται. Μερικές φορές παρατηρείται υπεραισθησία στη ψηλάφηση ή τους χειρισμούς της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ή των δακτύλων των άκρων, η οποία εκδηλώνεται με μια έκφραση αποστροφής στο πρόσωπο του ζώου.
Οι εγκεφαλικές συζυγίες δεν προσβάλλονται εκτός σπάνιων περιπτώσεων που παρατηρείται ήπια πάρεση του προσωπικού νεύρου. Δεν παρατηρείται μεγαοισοφάγος.
Η συνείδηση και οι αυτόνομες λειτουργίες διατηρούνται φυσιολογικές, με συνέπεια τα προσβλημένα ζώα να είναι σε εγρήγορση ικανά να φάνε και να πιούν φυσιολογικά υπό την προϋπόθεση ότι υποστηρίζεται η κεφαλή τους σε όρθια θέση. Η λειτουργία της ούρησης και αφόδευσης διατηρούνται φυσιολογικές. Ένα περίεργο εύρημα είναι ότι οι περισσότεροι σκύλοι μπορούν να κινούν την ουρά τους σε όλη τη διάρκεια της πάθησης.
Αναφέρονται χρόνιες μορφές της νόσου με εξάρσεις και υφέσεις των συμπτωμάτων, χωρίς να υφίσταται τετραπληγία.
Στο βίντεο φαίνεται ένας σκύλος (Βέλγικο ποιμενικό) με χαλαρή τετραπάρεση. Η διάγνωση ήταν οξεία ιδιοπαθής πολυριζονευρίτιδα. Μετά από ένα μήνα, χωρίς θεραπεία, αποκαταστάθηκε
Νευρολογική εξέταση
Με τη νευρολογική εξέταση διαπιστώνεται χαλαρή τετραπάρεση ή τετραπληγία με μειωμένα ή απόντα τα νωτιαία αντανακλαστικά σε όλα τα άκρα με εξαίρεση το περινεϊκό αντανακλαστικό που διατηρείται φυσιολογικό. Επειδή η πάθηση προσβάλλει κυρίως τις κοιλιακές ρίζες των νωτιαίων νεύρων η ιδιοδεκτική αισθητικότητα δε επηρεάζεται. Επομένως, τα προσβεβλημένα ζώα κάνουν προσπάθεια να επαναφέρουν το πέλμα στη φυσιολογική του θέση κατά την εκτέλεση της δοκιμής επαναφοράς υπό την προϋπόθεση ότι υποβαστάζονται επαρκώς (και διατηρείται σε κάποιο βαθμό η κινητική λειτουργία).
Όλοι οι προσβλημένοι σκύλοι εμφανίζουν σε σύντομο χρονικό διάστημα (1-2 εβδομάδες) βαριά και γενικευμένη νευρογενή μυϊκή ατροφία.
Μετά την αρχική φάση επιδείνωσης τα νευρικά συμπτώματα σταθεροποιούνται για διάστημα από 3 εβδομάδες έως 4 μήνες. Μετά από αυτό το διάστημα αρχίζει η σταδιακή ύφεση των συμπτωμάτων. Όσο βαρύτερα είναι τα συμπτώματα τόσο καθυστερεί η ύφεση. Υποτροπή έχει παρουσιασθεί μόνο σε σκύλους που επαναμολύνονται από δάγκωμα ρακούν.
Στις γάτες έχει αναφερθεί οξεία χαλαρή τετραπάρεση ή τετραπληγία με απουσία νωτιαίων αντανακλαστικών όμοια με την οξεία πολυριζονευρίτιδα του σκύλου ή το σύνδρομο Guillain-Barre του ανθρώπου. Η πάθηση έχει αναφερθεί σε γάτες από 3 μηνών έως 4 ετών. Η συμπτωματολογία είναι όμοια με αυτή του σκύλου.
Στο βίντεο φαίνεται ένας σκύλος φυλής Jack Russel με χαλαρή τετραπάρεση, απουσία αντανακλαστικού κάμψης στα πρόσθια και οπίσθια άκρα και απουσία επιγονατιδικού αντανακλαστικού αμφοτερόπλευρα. Η εν τω βάθει αίσθηση του πόνου διατηρείται Ο σκύλος δεν μπορεί να αντιδράσει στον πόνο γυρίζοντας το κεφάλι του προς τον εξεταστή αλλά αντιδρά με γαύγισμα.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στα κλινικά χαρακτηριστικά της ταχέως επερχόμενης χαλαρής τετραπάρεσης (πάρεση ΚΚΝ) και τετραπληγίας σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό της κεραυνοβόλου βαριάς μυασθένειας και της πολυμυΐτιδας. Δεν υπάρχουν εργαστηριακές ή απεικονιστικές εξετάσεις που να επιβεβαιώνουν τη διάγνωση.
Η ανάλυση του ΕΝΥ που δείχνει σημαντικά αυξημένη συγκέντρωση πρωτεΐνης, σε συνδυασμό με ή χωρίς πλειοκυττάρωση υποστηρίζει τη διάγνωση αλλά απαιτεί γενική αναισθησία. Οι παθολογικές μεταβολές στο ΕΝΥ οφείλονται στο γεγονός οι νευρικές ρίζες με τη φλεγμονή περιβάλλονται με ΕΝΥ.
Η βιοψία περιφερικού νεύρου δεν είναι διαγνωστική επειδή η μη πυώδης φλεγμονή προσβάλει μόνο τις κοιλιακές ρίζες των νωτιαίων νεύρων.
Στο βίντεο φαίνεται ένας σκύλος φυλής poodle με υποξεία εμφάνιση χαλαρής τετραπάρεσης, η οποία ξεκίνησε από τα οπίσθια άκρα. Κατά τη νευρολογική εξέταση διαπιστώθηκε μείωση του αντανακλαστικού της κάμψης και του επιγονατιδικού. Η εν τω βάθει αισθητικότητα διατηρείται. Εγκεφαλικές συζυγίες και συνείδηση κατά φύση. Πρόκειται για οξεία πολυριζονευρίτιδα.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την οξεία πολυριζονευρίτιδα αλλά χρειάζεται υπομονή και μέτρα για τη διατήρηση της υγιεινής του κατάκοιτου σκύλου (ενυδάτωση, προφύλαξη από δημιουργία ελκών κατάκλισης, καθαριότητα του σώματος) και έντονη φυσικοθεραπεία.
Τα γλυκοκορτικοειδή δεν επιταχύνουν την αποκατάσταση ούτε βελτιώνουν τα συμπτώματα. Στην πραγματικότητα τα γλυκοκορτικοστεροειδή σε μεγάλη δοσολογία προκαλούν μυϊκή αδυναμία που επιβαρύνει περισσότερο τη κατάσταση.
Η πρόγνωση για τους περισσότερους σκύλους είναι καλή έως άριστη. Για την αποκατάσταση μπορεί να απαιτηθούν εβδομάδες ή μήνες.
Η σημαντικότερη παράμετρος που πρέπει να ρυθμιστεί είναι ο αερισμός διότι μπορεί να προκληθεί αναπνευστική πάρεση λόγω προσβολής του φρενικού νεύρου και των μεσοπλεύριων νεύρων. Στις περιπτώσεις αυτές οι σκύλοι θα πρέπει να αερίζονται μηχανικά.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ: Εάν βρείτε λάθος σε αυτό το άρθρο, παρακαλώ στείλε mail (danourdista@gmail.com) για να διορθωθεί. Ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας !